Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris
Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris publikuje recenzowane prace naukowe oraz opracowania o bardziej ogólnym lub popularyzatorskim charakterze. Wydawane dzieła dotyczą nauk prawnych, społecznych i humanistycznych.
Funkcjonowanie rynku medialnego w Polsce i innych wybranych państwach europejskich
Media stanowią fundament życia publicznego – tworzą przestrzeń wymiany poglądów i kształtują opinię społeczną. Ich nadmierna koncentracja własności może prowadzić do ograniczenia pluralizmu, a tym samym osłabienia podstawowych wolności obywatelskich. Monografia podejmuje ten istotny temat, pokazując, że sektor medialny powinien być traktowany jako strategiczny obszar państwa, podobnie jak energetyka czy obronność. Autorzy analizują funkcjonowanie rynku medialnego w Polsce na tle wybranych państw europejskich, wykorzystując zarówno metodę prawną, jak i porównawczą. Wskazują, że w Europie obserwujemy rosnącą dominację dużych podmiotów medialnych, często powiązanych z kapitałem zagranicznym. Polska jest tu szczególnym przypadkiem – brak skutecznych regulacji antykoncentracyjnych doprowadził do znaczącego udziału zagranicznych korporacji w krajowym systemie medialnym. Dane rynkowe potwierdzają wysoki poziom koncentracji w telewizji, radiofonii i prasie, a także zjawisko koncentracji krzyżowej. Na tle państw takich jak Niemcy czy Francja, które stosują bardziej restrykcyjne regulacje, polskie ustawodawstwo jawi się jako niewystarczające i nieskuteczne w ochronie pluralizmu. Autorzy proponują konkretne rozwiązania, m.in. ograniczenia udziałów rynkowych i kontrolę kapitału zagranicznego. Monografia stanowi ważny głos w debacie o roli mediów we współczesnym państwie i skłania do refleksji nad koniecznością zmian legislacyjnych. Pokazuje, że brak odpowiednich regulacji może prowadzić do osłabienia suwerenności informacyjnej i pogorszenia jakości debaty publicznej. Jednocześnie autorzy zachęcają do dalszej dyskusji, podkreślając, że przyszłość niezależnych i pluralistycznych mediów wymaga świadomych decyzji ustawodawczych.
Prawa autorskie (c) 2026 Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Wpływ Europejskiego Zielonego Ładu na kondycję polskich rodzin
„Zielony Ład” to zestaw polityk Unii Europejskiej mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Ważnym krokiem pośrednim jest zmniejszenie emisji o co najmniej 55% do 2030 roku w ramach pakietu „Fit for 55”. Wdrożenie tych działań będzie szczególnie odczuwalne dla Polski ze względu na jej strukturę energetyczną. Transformacja wiąże się z bardzo wysokimi kosztami dla gospodarki oraz dodatkowymi obciążeniami dla obywateli, m.in. wyższymi opłatami za ogrzewanie i transport. Nowe wymagania dotyczące modernizacji i budowy budynków mogą także utrudnić sytuację na rynku mieszkaniowym. Raport wskazuje, że Europejski Zielony Ład niesie istotne konsekwencje gospodarcze i społeczne, które szczególnie dotkną polskie rodziny.
Prawa autorskie (c) 2025 Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Poradnik przedstawia rolę kapelana w podmiotach leczniczych, podkreślając, że jego posługa stanowi uzupełnienie opieki medycznej poprzez wsparcie duchowe, psychologiczne i egzystencjalne pacjenta oraz jego rodziny. Kapelan pomaga w sytuacjach kryzysowych, towarzyszy chorym, wspiera personel i uczestniczy w procesie komunikowania trudnych informacji, realizując ideę caritas. Publikacja szczegółowo omawia podstawy prawne opieki duszpasterskiej w szpitalu, wskazując, że wynika ona bezpośrednio z konstytucyjnej wolności religii oraz ustaw o prawach pacjenta. Każdy pacjent ma prawo do kontaktu z duchownym, uczestnictwa w praktykach religijnych i przyjmowania sakramentów, a szpital ma obowiązek umożliwić realizację tych praw, szczególnie w sytuacji zagrożenia życia. Autorzy analizują również dopuszczalne ograniczenia tej posługi, podkreślając, że mogą one być wprowadzane wyłącznie na podstawie ustawy i muszą być proporcjonalne. Niedopuszczalne jest całkowite zakazywanie opieki duszpasterskiej, także w czasie epidemii, a jednocześnie należy respektować prawa pacjentów, którzy nie chcą z niej korzystać, zapewniając poszanowanie wolności sumienia wszystkich osób.
Prawa autorskie (c) 2021 Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Czy wolność religijna w Polsce jest zagrożona? Publikacja Instytutu Ordo Iuris pod redakcją Łukasza Bernacińskiego i Bartosza Zalewskiego stawia to pytanie wprost — i odpowiada na nie z całą prawniczą precyzją. Punktem wyjścia jest głośna wypowiedź polityka zapowiadającego „opiłowanie" katolików z przywilejów. Autorzy pokazują, że to nie jednostkowy incydent, lecz element szerszego programu laicyzacyjnego. Dwanaście esejów analizuje konkretne postulaty lewicy: zakaz spowiedzi, usunięcie katechezy ze szkół, likwidację klauzuli sumienia, krzyży z przestrzeni publicznej i kapelanów ze szpitali. Każdy z nich jest oceniany przez pryzmat Konstytucji RP, prawa międzynarodowego i orzecznictwa Trybunału w Strasburgu. Perspektywę uzupełniają studia historyczne — o rewolucyjnej Francji, Meksyku i Irlandii. Dzięki tej publikacji czytelnik zyska solidne argumenty i narzędzia, by odróżnić polityczną retorykę od rzeczywistych granic prawa.
Prawa autorskie (c) 2023 Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Opinia w sprawie niektórych rozwiązań prezydenckiego projektu o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
Prezydencki projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu wychodzi naprzeciw realnym problemom dotykającym polski wymiar sprawiedliwości. Eksperci Instytutu Ordo Iuris – Łukasz Bernaciński i Jędrzej Jabłoński – poddają go wnikliwej analizie prawnej, wskazując zarówno jego mocne strony, jak i słabości. Autorzy dostrzegają, że projekt trafnie diagnozuje kryzys polskiego wymiaru sprawiedliwości, jednak zawiera rozwiązania budzące istotne wątpliwości konstytucyjne. Szczególnie kontrowersyjny jest mechanizm wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego z mocy prawa – zdaniem autorów narusza on art. 180 Konstytucji RP, gwarantujący nieusuwalność sędziów. Projekt zawiera też liczne superflua ustawowe i wymaga gruntownej rewizji systematyki. Czy projekt w obecnym kształcie jest w stanie uzdrowić polski wymiar sprawiedliwości? A może wymaga głębokiej przebudowy, zanim trafi pod głosowanie Sejmu? Odpowiedzi na te pytania – wraz z konkretnymi rekomendacjami dla projektodawcy – znajdują się w niniejszej opinii.
Rola Prezydenta RP w procedurze objęcia stanowiska sędziego Trybunału Konstytucyjnego
Czy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest jedynie ceremonialnym notariuszem, czy też aktywnym strażnikiem Konstytucji? To pytanie nabiera szczególnej wagi w obliczu trwającego sporu o obsadę Trybunału Konstytucyjnego. Autorzy analizują pozycję ustrojową głowy państwa w procedurze powoływania sędziów TK z perspektywy prawnej i konstytucyjnej. Publikacja dowodzi, że ślubowanie składane wobec Prezydenta RP nie ma wyłącznie ceremonialnego charakteru – jest koniecznym warunkiem objęcia urzędu sędziego TK. Co więcej, Prezydent może w uzasadnionych przypadkach opóźnić jego przyjęcie, a nawet odmówić – gdy wybór Sejmu budzi poważne wątpliwości konstytucyjne. Autorzy analizują orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i przytaczają konkretne przypadki historyczne. Opracowanie to jest ważną lekturą dla każdego, kto chce zrozumieć mechanizmy równowagi władz w Polsce. W czasach systemowej destabilizacji znajomość konstytucyjnych procedur staje się obowiązkiem obywatelskim.
div]:bg-bg-000/50 [&_pre>div]:border-0.5 [&_pre>div]:border-border-400 [&_.ignore-pre-bg>div]:bg-transparent [&_.standard-markdown_:is(p,blockquote,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pl-2 [&_.standard-markdown_:is(p,blockquote,ul,ol,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pr-8 [&_.progressive-markdown_:is(p,blockquote,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pl-2 [&_.progressive-markdown_:is(p,blockquote,ul,ol,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pr-8"> _*]:min-w-0 gap-3 standard-markdown"> Każde dziecko potrzebuje miłości, bezpieczeństwa i prawdziwego domu. Tysiące dzieci w Polsce wciąż czeka na rodzinę – a wielu dorosłych nosi w sercu pragnienie rodzicielstwa. Adopcja może połączyć te dwa światy. Ta publikacja to kompleksowy przewodnik po procesie adopcyjnym – od pierwszej decyzji po orzeczenie sądu. Autorzy w przystępny sposób wyjaśniają rodzaje adopcji, zasady pieczy zastępczej, wymagania wobec kandydatów oraz najczęstsze mity i obawy. Krok po kroku prowadzą czytelnika przez całą procedurę, nie pomijając trudnych aspektów prawnych i psychologicznych. Poradnik powstał w ramach programu „Mecenas dla Maluszka" – inicjatywy Instytutu Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny. Znajdziemy tu również zaproszenie do wspólnoty ludzi, którzy wierzą, że każde dziecko zasługuje na dom.
Dnia 13 grudnia 2023 r. Polska wkroczyła w fazę bezprecedensowego chaosu prawnego. Rząd Donalda Tuska, deklarując „sprawiedliwość okresu przejściowego", dopuścił się systemowych naruszeń Konstytucji – od podważania statusu sędziów, przez bezprawne przejęcie prokuratury, aż po blokowanie publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Raport Instytutu Ordo Iuris prezentuje precyzyjny plan wyjścia z kryzysu praworządności. Autorzy, wywodzący się ze środowiska prawniczego i sędziowskiego, wskazują konkretne działania restytucyjne i reformy systemowe w ośmiu kluczowych obszarach: od wymiaru sprawiedliwości, przez prokuraturę, aż po wolność mediów i edukację religijną. Praworządność to nie abstrakcja – to fundament bezpieczeństwa każdego z nas. Dlatego warto sięgnąć po ten raport, który – poprzez dostarczenie uporządkowanej wiedzy, wyznaczenie kierunku działań naprawczych i stworzenie podstaw do ponadpolitycznej dyskusji o kształcie wymiaru sprawiedliwości – stanowi istotny głos w debacie o przyszłości państwa prawa w Polsce.
Tysiąc lat obecności Polski w elicie państw europejskich
Monografia pt. „Tysiąc lat obecności Polski w elicie państw europejskich” to nie tylko zapis jubileuszowej debaty, ale przede wszystkim rzetelna analiza prawno-historyczna ciągłości bytu państwowego Rzeczypospolitej. Praca ta, będąca owocem konferencji zorganizowanej w murach Trybunału Konstytucyjnego, stanowi ważki głos w sporze o to, czy nowoczesność wymaga odcięcia się od korzeni, czy wręcz przeciwnie – czerpania z nich siły do zachowania podmiotowości na arenie międzynarodowej. Główna oś narracyjna monografii koncentruje się wokół tezy, że Polska od zjazdu gnieźnieńskiego aż po współczesność nieustannie współtworzyła elitarny krąg państw kształtujących oblicze cywilizacji zachodniej. Autorzy poszczególnych artykułów – uznani konstytucjonaliści, historycy prawa i politolodzy – poddają wnikliwej egzegezie polski wkład w europejski konstytucjonalizm, kulturę prawną oraz etykę polityczną opartą na fundamencie chrześcijańskim. W obliczu kryzysu tożsamości europejskiej, monografia ta staje się niezbędnym kompasem dla polityków, prawników oraz obywateli, dla których niepodległość pozostaje wartością nadrzędną. To zachęta do dumy z własnego dziedzictwa i jednocześnie przestroga, by w procesie integracji nie zagubić tego, co stanowi o sile i podmiotowości państwa.
Kto naprawdę wychowuje Twoje dziecko? Raport Marka Puzio stawia to pytanie z całą powagą i dostarcza niepokojących odpowiedzi. Autor, analizując zjawisko permisywnej edukacji seksualnej, odsłania mechanizmy, które od lat kształtują umysły dzieci w wielu krajach Zachodu, a które coraz śmielej pukają do polskich szkół. Publikacja to rzetelna, udokumentowana analiza różnych modeli edukacji seksualnej — od tradycyjnego po tzw. model kompleksowy, promowany przez WHO, UNICEF i ONZ. Autor pokazuje, że za hasłami „równości" i „zdrowia" kryje się ideologiczny projekt: relatywizacja płci biologicznej, normalizacja zachowań seksualnych już u najmłodszych dzieci oraz systematyczne wypieranie rodziców z roli pierwszych wychowawców. Znajdziemy tu konkretne przykłady z Polski i ze świata. To cenna lektura dla każdego rodzica, pedagoga i prawnika, który chce świadomie uczestniczyć w debacie o przyszłości edukacji. Wiedza o mechanizmach „cichej rewolucji" to pierwszy krok do skutecznej obrony praw rodziny.
Prawa autorskie (c) 2024 Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Każda trudna ciąża to nie wyrok – to wyzwanie, któremu można stawić czoło z pomocą innych. Broszura „Droga Mamo!" to praktyczny przewodnik dla kobiet, które znalazły się w kryzysowej sytuacji: oczekują nieplanowanego dziecka, otrzymały diagnozę o jego nieuleczalnej chorobie lub czują się osamotnione w obliczu najtrudniejszych życiowych decyzji. Publikacja w przystępny i rzeczowy sposób opisuje cztery kluczowe formy wsparcia dostępne w Polsce: hospicja perinatalne oferujące bezpłatną opiekę medyczną i psychologiczną, domy samotnej matki zapewniające schronienie i pomoc socjalną, ośrodki adopcyjne wspierające kobiety rozważające oddanie dziecka oraz okna życia – ostateczną formę anonimowej pomocy. Każdy rozdział zawiera konkretne dane kontaktowe, adresy i wskazówki prawne. Poradnik powstał z myślą o kobietach, które potrzebują nie słów otuchy, lecz konkretnych rozwiązań. Niezależnie od światopoglądu i sytuacji życiowej – pomoc istnieje i jest dostępna. Warto wiedzieć, gdzie jej szukać.
Władza rodzicielska w Polsce – Twoje prawa i obowiązki jako Rodzica
W dobie dynamicznych zmian społecznych zrozumienie fundamentów władzy rodzicielskiej jest kluczowe dla każdego opiekuna. Publikacja „Władza rodzicielska w Polsce – Twoje prawa i obowiązki jako Rodzica” to rzetelny przewodnik po skomplikowanych przepisach. To publikacja, które w sposób klarowny wyjaśnia, jak polski system prawny chroni integralność oraz autonomię rodziny przed nieuzasadnioną ingerencją. Autorzy analizują konstytucyjne oraz międzynarodowe gwarancje stanowiące tarczę dla rodziców. Szczególny nacisk położono na priorytet wychowawczy w systemie oświaty, przypominając, że to rodzice mają pierwszeństwo w kształtowaniu światopoglądu swoich dzieci. Publikacja tłumaczy zawiłości kodeksu rodzinnego i prawa oświatowego, dając praktyczne wskazówki do relacji z placówkami edukacyjnymi. To wiedza pozwalająca skutecznie i świadomie decydować o przyszłości potomstwa. Lektura tej pozycji to inwestycja w bezpieczeństwo prawne najbliższych. Świadomy rodzic potrafi lepiej dbać o dobro dziecka, znając dokładnie granice swoich uprawnień i obowiązków.
Europejski Zielony Ład to najbardziej kontrowersyjna inicjatywa legislacyjna Unii Europejskiej ostatnich lat. Niniejsze opracowanie Instytutu Ordo Iuris przedstawia chronologiczny przegląd najważniejszych decyzji podejmowanych od 2016 roku, ze szczególnym uwzględnieniem stanowiska Polski. Raport obejmuje ponad 50 kluczowych momentów – od ratyfikacji porozumienia paryskiego po najnowsze rozporządzenia przyjęte w 2024 roku. Publikacja szczegółowo dokumentuje proces wprowadzania pakietu „Fit for 55", zawierającego rewolucyjne zmiany: zakaz rejestracji samochodów spalinowych od 2035 r., obowiązek termomodernizacji budynków do standardu bezemisyjnego, rozszerzenie systemu handlu uprawnieniami do emisji na transport i ogrzewanie oraz reformę wspólnej polityki rolnej. Analizuje także ewolucję stanowiska polskiego rządu – od początkowej akceptacji ogólnych celów klimatycznych w Radzie Europejskiej, przez konsekwentne głosowanie przeciwko szczegółowym rozwiązaniom w latach 2022-2023, po bardziej ugodową postawę obecnego rządu. Raport prezentuje mechanizmy unijnej polityki klimatycznej i jej wpływ na Polskę. Zawiera wyniki głosowań, treści oświadczeń oraz praktyczne konsekwencje przyjętych regulacji dla obywateli i przedsiębiorców.
W tysiąclecie koronacji Bolesława Chrobrego Polska stoi przed historyczną szansą gruntownej odnowy. Autorski program Jerzego Kwaśniewskiego diagnozuje głęboki kryzys instytucji państwowych i wskazuje drogę wyjścia przez zdecydowane reformy. Inspirując się sukcesami Argentyny Javiera Milei czy amerykańskiego Departamentu Efektywności Rządu, publikacja proponuje odważne rozwiązania, ujęte w dziesięć filarów. Wśród sugerowanych rozwiązań znalazły się: radykalna redukcja biurokracji, przywrócenie rzeczywistej niezależności sądów przez demokratyczną legitymizację sędziów oraz wdrożenie zasady pomocniczości we wszystkich obszarach życia publicznego. Kluczowe są: ochrona praw niezbywalnych, domniemanie wolności gospodarczej, prymat rodziny w wychowaniu dzieci oraz wielkie inwestycje strategiczne jak CPK. Program zakłada odejście od centralizacji UE, budowę silnego bloku państw Europy Środkowej i afirmację chrześcijańskiej tożsamości jako fundamentu zgody narodowej. To nie tylko diagnoza – to konkretny plan działania dla patriotycznego rządu, gotowy do wdrożenia. Pokazuje on, jak Polska może stać się liderem wolnościowej rewolucji w Europie.
Przestępstwo zniesławienia a swoboda wypowiedzi dziennikarskiej
Możliwość skazania dziennikarza nawet na karę pozbawienia wolności za wypowiedziane słowa wzbudza uzasadnione obawy dotyczące granic wolności słowa i prasy. Jednocześnie przepisy te pozostają niezbędne do ochrony jednostek przed bezpodstawnymi pomówieniami, które mogą zniszczyć ich reputację i godność. Nowy raport Instytutu Ordo Iuris podejmuje kompleksową analizę tego trudnego dylematu. Publikacja przedstawia zarówno teoretyczne fundamenty kryminalizacji zniesławienia, jak i praktyczne wyzwania związane z jej stosowaniem wobec dziennikarzy. Autorzy szczegółowo omawiają, kiedy dziennikarz może działać w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o prawdziwości zarzutów, jakie standardy staranności powinien zachować oraz jak rozróżniać opinie od faktów. Raport zawiera analizę kluczowych wyroków Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które wyznaczają granice odpowiedzialności karnej. Opracowanie stanowi cenne źródło informacji zarówno dla dziennikarzy, legislatorów, jak i prawników zainteresowanych wolnością słowa. Oferuje praktyczne wskazówki dla mediów oraz konkretne propozycje zmian legislacyjnych, które mogłyby wyeliminować największe wątpliwości związane ze stosowaniem art. 212 Kodeksu karnego.
Europejski Zielony Ład to najbardziej ambitny, a zarazem najbardziej kontrowersyjny projekt legislacyjny Unii Europejskiej ostatnich lat. Niniejsza publikacja przybliża czytelnikom pełną chronologię działań podejmowanych przez instytucje UE w ramach realizacji celu neutralności klimatycznej do 2050 roku, ze szczególnym uwzględnieniem stanowisk zajmowanych przez przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej. Raport obejmuje kluczowe momenty – od podpisania przez Polskę Porozumienia paryskiego w 2016 roku, przez przyjęcie pakietu „Fit for 55", aż po najnowsze propozycje Komisji Europejskiej zakładające redukcję emisji o 90% do 2040 roku. Dokument w szczegółowy sposób omawia finansowe i społeczne konsekwencje Zielonego Ładu dla polskich rodzin i przedsiębiorstw. Raport przedstawia także szczegółową analizę stanowisk kolejnych polskich rządów – od początkowej akceptacji ogólnych celów klimatycznych, przez późniejszą ostrą krytykę konkretnych rozwiązań legislacyjnych, aż po bardziej ugodowe podejście obecnej koalicji rządzącej. Publikacja stanowi niezbędne kompendium wiedzy dla każdego, kto chce zrozumieć mechanizmy funkcjonowania polityki klimatycznej UE oraz jej realne konsekwencje dla polskiego społeczeństwa i gospodarki.
Zmiany w podstawie programowej z historii dla szkoły podstawowej – analiza merytoryczna i porównawcza
Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje rewolucyjne zmiany w nauczaniu historii, które mogą zerwać ciągłość kulturową narodu. Dr Artur Górecki, były dyrektor Departamentu Kształcenia Ogólnego MEN, przedstawia analizę projektu nowej podstawy programowej. Z dokumentu znikają kluczowe elementy dziedzictwa: Bizancjum, początki islamu, reformacja, rola Kościoła w okresie zaborów. Zamiast konkretnych treści – abstrakcyjne "efekty uczenia się". Zamiast wiedzy o cywilizacji łacińskiej – ideologiczna wizja edukacji oderwana od realistycznej antropologii. Autor ujawnia, jak pozornie techniczne zmiany maskują głębszą transformację: odejście od nauczania prawdy i dobra na rzecz relatywizmu wartości, zastąpienie mądrości kompetencjami użytkowymi, wymazanie chrześcijańskich korzeni Europy. Analiza porównawcza dokumentów z lat 2017, 2024 i 2025 pokazuje konsekwentny demontaż edukacji historycznej.
Jak korzystać z instytucjonalnej klauzuli sumienia?
Publikacja powstała w odpowiedzi na nasilającą się presję polityczną i lobby aborcyjnego, które dążą do wprowadzenia w polskich szpitalach obowiązku wykonywania zabiegów przerywania ciąży. Dokument w formie pytań i odpowiedzi wyjaśnia, że lekarze nie są zobowiązani do dokonywania aborcji, a szpitale jako instytucje posiadają konstytucyjne narzędzie prawne umożliwiające uchylenie się od czynności sprzecznych z ich tożsamością ideową. Kluczowym elementem publikacji jest wykazanie, że podmiot leczniczy może powoływać się na klauzulę sumienia bezpośrednio na mocy art. 53 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Choć przepisy ustawowe regulują wprost tylko klauzulę sumienia dla lekarzy, pielęgniarek i położnych, Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że prawo to jest konstytucyjnym prawem człowieka przysługującym również osobom prawnym. Podmiot leczniczy może posiadać tzw. sumienie instytucjonalne, czyli tożsamość ideową stanowiącą kodeks etyczny determinujący zasady działalności placówki. Poradnik szczegółowo opisuje procedurę formalnego skorzystania z klauzuli. Druga część publikacji analizuje kontrowersyjne rozporządzenie Ministra Zdrowia z maja 2024 roku wprowadzające obowiązek wykonywania aborcji przez podmioty lecznicze z kontraktem NFZ. Autorka przekonująco argumentuje, że rozporządzenie to narusza art. 68 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP oraz wykracza poza granice upoważnienia ustawowego. Publikacja stanowi kompleksowy przewodnik dla kierownictwa podmiotów leczniczych stojących przed presją wykonywania zabiegów sprzecznych z ich przekonaniami etycznymi. Autorka konsekwentnie wykazuje, że zarówno publiczne, jak i prywatne szpitale mają konstytucyjnie zagwarantowane prawo do odmowy wykonywania świadczeń nieleczniczych, jeśli są one sprzeczne z ich tożsamością ideową.
The European Union’s Migration Pact and border protection in questions and answers
Since 2021, Poland's border with Belarus—the EU's eastern frontier—has faced unprecedented migrant pressure orchestrated by Belarusian and Russian authorities as a "weapon of mass migration" to destabilize targeted countries. Modern international law lacks effective tools to counter this abuse of refugee protection obligations. The EU's "Migration Pact"—ten legislative pieces—fails to address border security. Instead, it assumes mass migration's inevitability and positive impact, focusing on efficient legalization and distributing the burden of hosting millions of illegal immigrants through a "solidarity mechanism." This approach won't resolve crises at EU's external borders. This report examines the Migration Pact's regulations and their implications for member states, while advocating for reforms to prevent international refugee obligations from being weaponized for destabilization.
Poradnik stanowi odpowiedź na rosnącą aktywność obywatelską na granicach Rzeczypospolitej Polskiej, szczególnie na granicy polsko-niemieckiej. Obywatele podejmują działania wspierające Straż Graniczną, Policję oraz Wojsko Polskie w zapewnieniu bezpieczeństwa państwa, koncentrując się na przeciwdziałaniu nielegalnej migracji osób niespełniających wymogów formalnych wjazdu do strefy Schengen. Publikacja ma charakter praktyczny – dostarcza obywatelom broniącym granic niezbędnej wiedzy o przepisach prawa i zasadach postępowania. Jej celem jest uchronienie wolontariuszy przed odpowiedzialnością karną lub cywilną oraz zapewnienie legalności podejmowanych działań. Autorki podkreślają, że Polska nie powinna być traktowana jako korytarz migracyjny, a masowa imigracja uniemożliwia skuteczną asymilację. W poradniku zostały wymienione kluczowe zasady, którymi powinni się kierować obywatele: zakaz podawania się za funkcjonariuszy, proporcjonalność działań, prawo do obywatelskiego ujęcia oraz możliwość powołania się na obronę konieczną i stan wyższej konieczności. Podkreślono także, że wszelkie interwencje muszą służyć wyłącznie wsparciu służb granicznych do czasu ich przybycia.
Marsz na marsz! Poradnik dla uczestników zgromadzeń publicznych
Wolność zgromadzeń to fundament demokracji, gwarantowany przez Konstytucję RP i międzynarodowe konwencje. Mimo to w praktyce obywatele coraz częściej napotykają na bezprawne przeszkody w realizacji tego prawa – od nieuzasadnionych zakazów zgromadzeń po brutalne pacyfikacje pokojowych protestów. Przykłady naruszeń dotyczą różnych środowisk: organizatorów Marszu Niepodległości, protestujących rolników, manifestacji pro-life czy branży transportowej. Organy gmin często kierują się przesłankami politycznymi zamiast prawnymi, a interwencje policyjne budzą wątpliwości co do zasadności. Choć sądy nierzadko przyznają rację organizatorom, sprawiedliwość przychodzi post factum – gdy zgromadzenie już zostało rozwiązane. Pierwszym krokiem do obrony konstytucyjnych wolności jest edukacja prawna. Instytut Ordo Iuris wspólnie ze Stowarzyszeniem „Marsz Niepodległości" przygotowały praktyczny poradnik, który wyposaża organizatorów i uczestników zgromadzeń w wiedzę o ich prawach i obowiązkach.
Opinia prawna dotycząca braku wymogu kontrasygnowania przez Prezesa Rady Ministrów obwieszczenia Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym
div]:bg-bg-000/50 [&_pre>div]:border-0.5 [&_pre>div]:border-border-400 [&_.ignore-pre-bg>div]:bg-transparent [&_.standard-markdown_:is(p,blockquote,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pl-2 [&_.standard-markdown_:is(p,blockquote,ul,ol,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pr-8 [&_.progressive-markdown_:is(p,blockquote,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pl-2 [&_.progressive-markdown_:is(p,blockquote,ul,ol,h1,h2,h3,h4,h5,h6)]:pr-8"> _*]:min-w-0 standard-markdown"> Autorzy niniejszej opinii prawnej wskazują, iż obwieszczenie Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziowskich w Sądzie Najwyższym nie wymaga podpisu Prezesa Rady Ministrów. Gdyby było inaczej, rząd zyskałby prawo weta wobec procedury nominacyjnej, co godziłoby w konstytucyjną niezależność sądownictwa. Dokument przywołuje bogatą argumentację, bazując na wyrokach Trybunału Konstytucyjnego i uchwałach Sądu Najwyższego. Po pierwsze, obwieszczenie to jedynie czynność informacyjna, niewymagająca kontrasygnaty. Po drugie, nawet gdyby uznać je za akt urzędowy, stanowi ono kompetencję pochodną względem prezydenckiej prerogatywy powoływania sędziów, a zatem już z tego tytułu zwolnioną z podpisu premiera. Opinia ma bezpośrednie przełożenie na praktykę konstytucyjną. Potwierdza, że wymóg kontrasygnaty naruszałby zasadę podziału władzy i demokratycznego państwa prawnego.
Taking back control from Brussels: the renationalization of the EU migration and asylum policies
The report analyzes the thirty-year operation of the European Union's common migration policy in terms of its effectiveness. The authors question whether the Union truly performs better than member states in achieving treaty objectives regarding border control, deportation of illegal immigrants, and conclusion of readmission agreements. The authors argue that the international legal framework from the 1950s does not correspond to contemporary migration realities. They present eighteen reform proposals, including: an opt-in/opt-out mechanism for member states modeled on Danish and Irish solutions, the possibility of temporary derogations from selected international obligations, and a revision of the interpretation of the non-refoulement principle. The document presents detailed legal and economic arguments in favor of restoring broader autonomy to member states in shaping migration and asylum policy.
Violations of the principles of the democratic state of law and the rule of law by the government of Donald Tusk after December 13, 2023
On December 13, 2023, a political experiment called "militant democracy" by Prime Minister Donald Tusk began in Poland. The new center-left coalition government, acting on the basis of ad hoc parliamentary resolutions and informal guidelines, created a revolutionary order of "transitional justice" that itself became an instrument of arbitrary power. After losing the presidential election on June 2, 2025, Prime Minister Tusk announced the continuation of existing practices, declaring he would govern "with a president attempting to block good changes." The report documents systemic violations including the right to life, freedom of religion, the right to a fair trial, and freedom of assembly. The authors present both constitutional violations in relations between constitutional state organs and direct infringements of citizens' freedoms and rights. This publication, enhanced with source documents and QR codes leading to the Rule of Law Observer portal, serves as a guide to facts that those in power prefer to pass over in silence. The report proves that when the authorities call their lawlessness "restoring the rule of law" and their fight against the will of the majority of citizens "militant democracy," the idea of the rule of law ceases to be a legal concept and becomes a political hostage.
Naruszenia zasad demokratycznego państwa prawnego i praworządności przez rząd Donalda Tuska po 13 grudnia 2023 r.
13 grudnia 2023 roku rozpoczął się w Polsce polityczny eksperyment nazwany przez premiera Donalda Tuska „demokracją walczącą". Nowy rząd koalicji centrolewicowej, działając w oparciu o doraźne uchwały parlamentarne i nieformalne wytyczne, stworzył rewolucyjny porządek „sprawiedliwości okresu przejściowego", który sam stał się narzędziem arbitralnej władzy. Po przegranej w wyborach prezydenckich 2 czerwca 2025 roku premier Tusk zapowiedział kontynuację dotychczasowych praktyk, deklarując rządzenie „przy próbującym blokować dobre zmiany prezydencie". Raport dokumentuje systemowe naruszenia obejmujące prawo do życia, wolność religii, prawo do sądu oraz wolność zgromadzeń. Autorzy prezentują zarówno delikty ustrojowe w relacjach między konstytucyjnymi organami państwa, jak i bezpośrednie naruszenia wolności i praw obywateli. Ta publikacja, wzbogacona dokumentami źródłowymi i kodami QR prowadzącymi do portalu Obserwator Praworządności, stanowi przewodnik po faktach, które rządzący wolą przemilczeć. Raport dowodzi, że gdy władza nazywa swoje bezprawie „przywracaniem praworządności", a walkę z wolą większości obywateli „demokracją walczącą", idea państwa prawa przestaje być koncepcją prawną i staje się politycznym zakładnikiem.
Podstawy sprzeciwu wobec koncepcji Centrów Integracji Cudzoziemców
W ostatniej dekadzie Polska stała się krajem imigracyjnym, przyjmując cudzoziemców niemal ze wszystkich kontynentów. Jednak masowa imigracja – realizowana zarówno przez rządy Mateusza Morawieckiego, jak i Donalda Tuska – odbywa się bez odpowiedniego przygotowania prawnego i infrastruktury kontrolnej. Odpowiedzią rządu na chaos migracyjny są Centra Integracji Cudzoziemców – koncepcja oparta na resortowych wytycznych z marca 2024 roku, która wywołała bezprecedensowy sprzeciw: 33 interpelacje sejmowe, pytania do PE oraz uchwały co najmniej 21 samorządów. Raport demaskuje fundamentalne wady CIC: brak ustawowej podstawy prawnej, propagowanie multikulturalizmu kosztem jednolitości kulturowej oraz forsowanie integracji zamiast asymilacji. Wytyczne wprost zakładają legalizację nielegalnych imigrantów, utworzenie 49 centrów, zatrudnianie cudzoziemców w służbach mundurowych i przekształcenie Polski w społeczeństwo wielokulturowe. Dokument prezentuje skuteczne formy obywatelskiego oporu – od inicjatyw referendalnych po wycofanie się sześciu województw z projektu. Autorzy analizują konsekwencje implementacji zachodnich modeli integracyjnych, które doprowadziły do upadku kapitału społecznego w krajach takich jak Francja. Raport udowadnia, że sprzeciw wobec CIC nie wynika z uprzedzeń, lecz z troski o przyszłość Polski jako państwa narodowego.
Działania Światowej Organizacji Zdrowia coraz częściej spotykają się z krytyką polityków, ekspertów oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Zarzuty kierowane pod adresem WHO koncentrują się na kilku zasadniczych kwestiach, w tym między innymi na przejmowaniu przez organizację kompetencji państw członkowskich, promowaniu szkodliwych ideologii czy próbie wymuszenia na państwach-stronach uznania kontrowersyjnych praw, jak tak zwane prawo do aborcji. Liczne głosy krytyczne pojawiają się również w odniesieniu do finansowania WHO czy niedostatecznej transparentności działań podejmowanych przez tę organizację. Biorąc pod uwagę powyższe, Instytut Ordo Iuris zdecydował się przygotować raport o Światowej Organizacji Zdrowia. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie w sposób zwięzły i treściwy najważniejszych kwestii dotyczących WHO, zaczynając od jej genezy, poprzez strukturę organizacyjną i tworzone przez nią prawo, aż po jej finansowanie i najbardziej kontrowersyjne elementy jej działalności.
Wielki reset: przywracanie suwerenności państw członkowskich w Unii Europejskiej
Autorzy niniejszego raportu podejmują się analizy przyczyn obecnego regresu Unii Europejskiej, która – pierwotnie pomyślana jako sposób na uniknięcie konfliktów z przeszłości i jako mechanizm ułatwiający wzrost i rozwój – współcześnie staje wobec poważnych wyzwań. Część I raportu przedstawia koncepcje odrzucane przez autorów, ale będące obecnie w planach oderwanych od rzeczywistości elit UE – a mianowicie ideę naprawy UE poprzez głębszą integrację – i postuluje potrzebę „Wielkiego Resetu” dominującego paradygmatu. Część II zawiera diagnozę czynników, które doprowadziły do katastrofalnej zapaści europejskich narodów i gospodarek w obecnych ramach politycznych, społecznych, gospodarczych i ideologicznych. W części III – po odrzuceniu fałszywej dychotomii, że Europa może istnieć tylko jako totalitarne europejskie superpaństwo lub zrezygnować z jakiejkolwiek możliwości współpracy – przedstawiono dwa scenariusze uzdrowienia Europy: (I) „Powrót do korzeni”, czyli zreformowanie Unii Europejskiej zgodnie z zasadami, które odzwierciedlają charakter i kulturę narodów europejskich, oraz (II) „Nowy początek” zakładający zresetowanie UE poprzez rozwiązanie jej obecnych struktur i ustanowienie nowej Europejskiej Unii Gospodarczej.
Prawne możliwości uchylenia się od zobowiązań wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu
Europejski Zielony Ład to jedna z najbardziej kontrowersyjnych inicjatyw ostatnich dekad, uderzająca bezpośrednio w fundamenty polskiej gospodarki. Raport Instytutu Ordo Iuris stanowi merytoryczną odpowiedź na narastające obawy dotyczące suwerenności państwa oraz drastycznych kosztów transformacji klimatycznej. To rzetelne połączenie dogmatycznej analizy przepisów z praktycznym spojrzeniem na skomplikowane mechanizmy decyzyjne wewnątrz Unii Europejskiej. Autorzy raportu wskazują pięć konkretnych ścieżek umożliwiających uchylenie się od unijnych zobowiązań: od decyzji politycznych, przez drogę sądową przed Trybunałem Konstytucyjnym i TSUE, aż po oddolne inicjatywy społeczne. Szczególną uwagę poświęcono sprzeczności unijnych wytycznych z polską Konstytucją, zwłaszcza w zakresie ochrony prawa własności. To kluczowe kompendium wiedzy o prawnych granicach integracji oraz dostępnych narzędziach ochrony przed skutkami radykalnej polityki klimatycznej. W dobie rosnących kosztów życia, znajomość prawnych narzędzi oporu staje się naszym wspólnym interesem narodowym. Ta publikacja pozwala przejść od poczucia bezsilności wobec unijnej biurokracji do planowania konkretnych i skutecznych działań prawnych.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej