Serving the sick and the needy
A handbook for healthcare chaplains
Downloads
The handbook presents the role of chaplains in healthcare institutions, emphasizing that their work complements medical treatment by providing spiritual, psychological, and existential support to patients and their families. Chaplains assist in crisis situations, accompany patients throughout illness, support medical staff, and help communicate difficult information, thereby fulfilling the Christian concept of caritas.
The publication explains the legal foundations of pastoral care in hospitals, highlighting that it derives directly from the constitutional protection of freedom of religion and statutory patient rights. Every patient has the right to contact a minister of their faith, participate in religious practices, and receive sacraments, while healthcare institutions are obliged to ensure access to these services, especially in life-threatening situations.
Finally, the authors analyze the limits of such care, stressing that any restrictions must be based on statutory law and remain proportionate. A total ban on pastoral care is impermissible—even during an epidemic—while, at the same time, the rights of patients who do not wish to receive such care must be respected, ensuring full protection of freedom of conscience for all individuals.
Prawnik, doktorant na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa. Czterokrotny stypendysta Rektora UŁ. W jego obszarze zainteresowań naukowych znajdują się prawo konstytucyjne i wyznaniowe. Prelegent międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji naukowych. Autor kilkunastu publikacji naukowych w tym monografii pt. „Finansowanie związków wyznaniowych ze środków publicznych w Polsce. Fundusz Kościelny”. Absolwent Programu Głównego Pracowni Liderów Prawa oraz Akademii Liderów Rzeczypospolitej. Zastępca Dyrektora Centrum Analiz Legislacyjnych Instytutu Ordo Iuris.
Doktor nauk o zdrowiu, socjolog, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego oraz pekińskiego Beijing Language and Culture University. Rozprawę doktorską obronił w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego - Państwowym Zakładzie Higieny. Doświadczenie zdobywał w Ministerstwie Zdrowia i w organizacjach pozarządowych zajmujących się szeroko pojętym obszarem zdrowia - zarówno od strony naukowej, jak i systemowej. Zawodowo zajmuje się bioetyką, socjologią zdrowia i zdrowiem publicznym. Dyrektor Centrum Nauk Społecznych i Bioetyki w Instytucie na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris.
Absolwentka studiów prawniczych na Wydziale Prawa i Administracji UWM. We wrześniu 2020 r. uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Współpracuje z organizacjami pozarządowymi i społecznymi, sporządzając opinie prawne. Zainteresowania zawodowe koncentrują się wokół prawa konstytucyjnego i gospodarczego.
Abramowicz A.M., Zasada równouprawnienia związków wyznaniowych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, „Studia z Prawa Wyznaniowego” nr 18 (2015).
Bosek L., komentarz do art. 5, [w:] Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, Warszawa 2020.
Cnota Z., komentarz do art. 5, [w:] Zasady i tryb ustalania świadczeń/roszczeń (odszkodowania i zadośćuczynienia) w przypadku zdarzeń medycznych. Komentarz, Warszawa 2016.
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus (25.01.1983), AAS 75 (1983), pars II, s. 1–317; tekst polski [w:] Kodeks Prawa Kanonicznego, przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.
Florczak-Wątor M., komentarz do art. 53, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, LEX 2019.
Garlicki L., komentarz do art. 25, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Góral Z., komentarz do art. 362, [w:] Kodeks pracy. Tom I. Komentarz do art. 1–113, red. K.W. Baran, Warszawa 2020.
Gura G., komentarz do art. 37 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, [w:] Z. Cnota, T. Grabowski, G. Gura, E. Kurowska, Zasady i tryb ustalania świadczeń/roszczeń (odszkodowania i zadośćuczynienia) w przypadku zdarzeń medycznych. Komentarz, Warszawa 2016.
Jaśkowski K., komentarz do art. 362, [w:] E. Maniewska, K. Jaśkowski, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, Gdańsk 2020.
Jachimczak J., Status kapelana w zakładach leczniczych i domach opieki społecznej, https://diecezja.waw.pl/medicina/kapelani/statuskapelana.htm, dostęp: 2 stycznia 2021.
Kaczmarczyk R., Ochrona swobody sumienia jako dobra osobistego osoby niewierzącej. Glosa do wyroku SN z dnia 20 września 2013 r., II CSK 1/13, „Państwo i Prawo” nr 3 (2017).
Karkowska D., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, Warszawa 2016.
Kodeks Etyki Lekarskiej, https://nil.org.pl/uploaded_images/1574857770_kodeks-etyki-lekarskiej.pdf, dostęp: 2 stycznia 2021.
Kodeks zawodowy pielęgniarki i położnej Rzeczypospolitej Polskiej, https://nipip.pl/prawo/samorzadowe/krajowy-zjazd-pielegniarek-i-poloznych/kodeks-etyki-zawodowej-pielegniarki-i-poloznej-rzeczypospolitej-polskiej/, dostęp: 2 stycznia 2021.
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. 1998 Nr 51, poz. 318).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284).
Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. 1991 Nr 120).
Kulig K., Porozumienie o „zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy” a essentialia negotii stosunku pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 10 (2017).
Mezglewski A., Pojęcie „duchownego” w przepisach prawa polskiego o zawieraniu małżeństwa, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2 (2001).
Mezglewski A., Nieścisłości terminologiczne w przepisach prawa polskiego o zawieraniu małżeństw wyznaniowych ze skutkami cywilnymi i ich praktyczne konsekwencje, „Ius Matrimoniale” 10/16 (2005).
Odpowiedź Rzecznika Praw Pacjenta na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 27 listopada 2020 r., znak: RzPP-DPR-WPL.0133.26.2020.UM, pismo w prywatnych zbiorach autora.
Olszówka M., komentarz do art. 25, [w:] M. Balcerzak i in., Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Olszówka M., komentarz do art. 53, [w:] M. Balcerzak i in., Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Ożóg M., Charakterystyka stosunku prawnego łączącego kapelana z podmiotem leczniczym w świetle przepisów prawa polskiego i wybranych regulacji prawa wewnętrznego Kościoła katolickiego, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 21 (2018).
Ożóg M., Postawa pracowników podmiotów leczniczych w kontekście realizacji prawa pacjenta do opieki duszpasterskiej w Polsce, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 1 (2018).
Ożóg M., Prawo pacjenta do opieki duszpasterskiej w świetle konstytucyjnej zasady równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 19 (2016).
Piechowiak M., komentarz do Preambuły, [w:] Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek.
Pieron B., Równe czy identyczne traktowanie osób duchownych w prawie polskim?, „Annales Canonici” 13 (2017).
Pindel R., Status kapelana szpitalnego diecezji bielsko-żywieckiej, http://dsz.bielsko.pl/assets/Status-Kapelana.pdf, dostęp: 2 stycznia 2021.
Piwowarska K., Piwowarski T., Metodyka postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy na podstawie Regulacji COVID-19, Warszawa 2020, SIP Legalis.
Proserpio T., Piccinelli C., Clerici C.A., Pastoral care in hospitals: a literature review, „Tumori Journal” 97/5 (2011).
Rakoczy B., Ustawa o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2008.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 60, poz. 281 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129, poz. 844 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej (Dz. U. Nr 60, poz. 281 z późn. zm.).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L Nr 119).
Strus Z., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 20.9.2013 r., „Forum Prawnicze” 5 (2013).
Szczucki K., Pielak A., komentarz do art. 36, [w:] W. Borysiak i in., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, SIP Legalis.
Szczucki K., Pielak A., komentarz do art. 37, [w:] W. Borysiak i in., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, SIP Legalis.
Szczucki K., Pielak A., komentarz do art. 38, [w:] W. Borysiak i in., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, SIP Legalis.
Szymanek J., Wolność sumienia i wyznania w Konstytucji RP, „Przegląd Sejmowy” 2/73 (2006).
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. Nr 29, poz. 155 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 66, poz. 287 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 73, poz. 323 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 73, poz. 324 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 418 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 480 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (Dz. U. Nr 97, poz. 479 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 482 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 251 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 252 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 253 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 254 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24, poz. 141.).
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r., Nr 52, poz. 417 z późn. zm.).
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2015 r., sygn. III KK 274/14, OSNKW 2015, Nr 9, poz. 72.
Uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 6 maja 1992 r., sygn. I KZP 1/92, Lex nr 20514.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 27 lutego 2018 r., skarga nr 66490/09, Mockute p-ko Litwie.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. III AUa 159/17, Legalis nr 1813636.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. I PK 124/05, LEX nr 214273.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. II PK 148/07, Legalis nr 135855.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2013 r., sygn. II CSK 1/13, Lex nr 1388592.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. I PKN 594/99, Legalis nr 48857.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. II PK 302/10, LEX nr 1217279.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. II PK 202/15, Legalis nr 1536716.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2013 r., sygn. II CSK 1/13, Lex nr 1388592.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. I PK 128/06, Legalis nr 78785.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. I PKN 432/99, Legalis nr 49266.
Wyrok Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 26 października 2018 r., sygn. VI P 23/18, LEX nr 2592994.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. K 3/09, OTK-A 2005, Nr 5, poz. 39.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. K 52/13, OTK-A 2014, Nr 11, poz. 118.
Wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 18 marca 2011 r., skarga nr 30814/06, Lautsi p-ko Włochom.
Downloads
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
How to Cite
Journal
