Opinia prawna dotycząca braku wymogu kontrasygnowania przez Prezesa Rady Ministrów obwieszczenia Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym

Łukasz Bernaciński; Jędrzej Jabłoński

doi:10.37873/OIPress.67

Opinia prawna dotycząca braku wymogu kontrasygnowania przez Prezesa Rady Ministrów obwieszczenia Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym

Łukasz Bernaciński

Instytut Ordo Iuris

https://orcid.org/0000-0002-3491-8675 (unauthenticated)

Jędrzej Jabłoński

Instytut Ordo Iuris

https://orcid.org/0009-0000-2206-9373 (unauthenticated)

Szczegóły dotyczące monografii

ISBN-13 (15) 978-83-68211-82-5

DOI: https://doi.org/10.37873/OIPress.67

Słowa kluczowe: Sąd Najwyższy, Prezydent RP, Prezes Rady Ministrów, kontrasygnata, opinia prawna, powoływanie sędziów, Krajowa Rada Sądownictwa, Trybunał Konstytucyjny, kompetencje prezydenta, obwieszczenie Prezydenta RP

Opublikowane: 31 października 2025

Pliki do pobrania

Opinia prawna dotycząca braku wymogu kontrasygnowania przez prezesa Rady Ministrów obwieszczenia prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym

Autorzy niniejszej opinii prawnej wskazują, iż obwieszczenie Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziowskich w Sądzie Najwyższym nie wymaga podpisu Prezesa Rady Ministrów. Gdyby było inaczej, rząd zyskałby prawo weta wobec procedury nominacyjnej, co godziłoby w konstytucyjną niezależność sądownictwa.

Dokument przywołuje bogatą argumentację, bazując na wyrokach Trybunału Konstytucyjnego i uchwałach Sądu Najwyższego. Po pierwsze, obwieszczenie to jedynie czynność informacyjna, niewymagająca kontrasygnaty. Po drugie, nawet gdyby uznać je za akt urzędowy, stanowi ono kompetencję pochodną względem prezydenckiej prerogatywy powoływania sędziów, a zatem już z tego tytułu zwolnioną z podpisu premiera.

Opinia ma bezpośrednie przełożenie na praktykę konstytucyjną. Potwierdza, że wymóg kontrasygnaty naruszałby zasadę podziału władzy i demokratycznego państwa prawnego.

Łukasz Bernaciński - Instytut Ordo Iuris

Doktor nauk prawnych. Wiceprezes Ośrodka Analiz Prawnych, Gospodarczych i Społecznych im. Hipolita Cegielskiego, członek zarządów Fundacji Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris oraz Fundacji Centrum Wspierania Inicjatyw dla Życia i Rodziny. Zastępca redaktora naczelnego czasopisma naukowego „Kultura Prawna”. Czterokrotny stypendysta stypendium Rektora Uniwersytetu Łódzkiego. Dysertację doktorską pt. Obywatelski odpis podatkowy jako potencjalne źródło finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce. Perspektywa prawnowyznaniowa obronił z jednogłośnym wyróżnieniem. Prelegent ponad dwudziestu międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji naukowych. Autor lub współautor ponad dwudziestu publikacji naukowych, w tym trzech monografii, a także kilkunastu projektów ustaw, ponad sześćdziesięciu analiz, opinii prawnych, raportów i poradników oraz ponad pięćdziesięciu komentarzy popularnonaukowych.
Absolwent programów liderskich z zakresu prawa, zarządzania oraz funkcjonowania organizacji pozarządowych. W pracy naukowo-badawczej koncentruje się na prawie wyznaniowym, prawie konstytucyjnym i prawach człowieka.

Jędrzej Jabłoński - Instytut Ordo Iuris

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego (dyplom z wyróżnieniem) i studiów podyplomowych „Polskie kadry dla UE”. Starszy analityk w Instytucie Ordo Iuris, koordynuje program „Wolność i praworządność”, w tym witrynę Obserwator Praworządności. Wcześniej pracował jako Główny Specjalista w Biurze Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców od początku działalności tego organu w 2018 roku do końca kadencji pierwszego Rzecznika. W swoich publikacjach naukowych podejmuje głównie tematykę zasady pomocniczości.

Florczak-Wątor M., Zalasiński T., Opinia prawna w sprawie zgodności z Konstytucją obwieszczenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 24 maja 2018 r. Nr 127.1.2018 o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, wydanego bez kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, „Iustitia" 2018, nr 3.

Granat M., Opinia na temat konieczności kontrasygnaty aktu Prezydenta o wyznaczeniu Marszałka Seniora, [w:] Ekspertyzy i opinie prawne, Biuletyn Biura Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu 2002, nr 1.

Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.

Kozłowski K., Komentarz do art. 144, [w:] Konstytucja RP, t. 2, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2012 r., sygn. I OSK 1870/12.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2019 r., sygn. III KO 154/18.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. I NKRS 38/21.

Projekt ustawy o Sądzie Najwyższym, druk sejmowy nr 2003, VIII kadencja Sejmu RP.

Rakoczy B., Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2013.

Sarnecki P., Komentarz art. 144, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 1, red. L. Garlicki, Warszawa 1999.

Skrzydło W., Art. 2, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2013.

Szczucki K., Komentarz do art. 31, [w:] K. Szczucki, Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz, LEX 2018.

Uchwała pełnego składu Izby Dyscyplinarnej z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. II DSI 54/18.

Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. I NZP 5/21.

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa, Dz.U. z 2023 r. poz. 755.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. z 2024 r. poz. 1267.

Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2016 r. poz. 1254 ze zm.

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2024 r. poz. 622.

Widło J., Obwieszczenie Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziowskich w Sądzie Najwyższym – akt urzędowy czy czynność urzędowa?, „Studia Prawnicze KUL" 2021, nr 2, https://doi.org/10.31743/sp.11821.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. I NKRS 119/21.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. I NKRS 132/21.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. I NKRS 123/21.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. I NKRS 131/21.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. I NKRS 26/22.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie K 4/06, Dz.U. z 2006 r. Nr 51, poz. 377.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. w sprawie K 18/09, Dz.U. z 2012 r. poz. 672.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2022 r. w sprawie P 10/19, OTK ZU A/2022, poz. 14.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Jak cytować

Bernaciński, Łukasz i Jabłoński, J. (2025) Opinia prawna dotycząca braku wymogu kontrasygnowania przez Prezesa Rady Ministrów obwieszczenia Prezydenta RP o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris . doi:10.37873/OIPress.67.