Wprowadzenie wrogiego rozdziału Kościoła i państwa

Polski model stosunków państwowo-kościelnych, określany jako separacja przyjazna lub skoordynowana, opiera się na wzajemnej autonomii państwa i Kościoła przy jednoczesnej współpracy dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Fundamentem tego modelu jest art. 25 Konstytucji RP oraz Konkordat zawarty ze Stolicą Apostolską w 1993 r., który jako umowa międzynarodowa ratyfikowana za zgodą ustawową ma pierwszeństwo przed aktami rangi ustawy. Konkordat gwarantuje m.in. swobodne pełnienie misji religijnej, prawo zakładania szkół i uczelni, opiekę duszpasterską w wojsku i zakładach penitencjarnych oraz prawo do działalności charytatywnej i misyjnej.

Część lewicowych polityków postuluje wypowiedzenie Konkordatu i zastąpienie separacji przyjaznej modelem wrogim, spychającym wolność religijną do sfery ściśle prywatnej. Postulat ten regularnie powraca w debacie publicznej — formułowali go m.in. Donald Tusk, Sławomir Nitras czy Maciej Konieczny. Ten ostatni, deklarując wolę wypowiedzenia Konkordatu, nie był przy tym świadomy, że jego realizacja wymagałaby zmiany Konstytucji większością 2/3 głosów Sejmu.

Autor wskazuje, że postulaty te nawiązują do komunistycznego modelu separacji wrogiej, proklamowanego przez Konstytucję PRL, akceptowaną osobiście przez Józefa Stalina. Jakkolwiek relacje państwa ze wspólnotami religijnymi wymagają pewnych korekt — zwłaszcza w sferze finansowej — ich zasadnicza zmiana nie może być dokonana jednostronną decyzją grupy polityków, lecz wymaga przeprowadzenia procedury zmiany Konstytucji.