Likwidacja Funduszu Kościelnego

Łukasz Bernaciński

doi:10.37873/gnc9c085

Keywords: persecution of Christians, Catholic Church, religious law, religious freedom, Church history, anticlericalism, revolutionary legislation, religious discrimination, state–Church relations, protection of believers' rights

Published: July 13, 2023

The essay addresses the debate on abolishing the Church Fund in Poland, emphasizing that although the idea itself is widely discussed, the key issue lies in unresolved historical obligations of the state toward religious communities. The Fund was originally created in 1950 as compensation for the nationalization of church property.

In practice, however, the Fund did not fulfill its intended function, as it was financed mainly through state subsidies rather than income from confiscated assets, and its resources were often used inconsistently with legal purposes. At the same time, a substantial portion of church property remains unrestituted, with its value estimated at several billion zlotys.

The author criticizes proposals to abolish the Fund without first resolving these issues. In his view, such an approach would prevent a fair settlement of historical claims and leave the problem permanently unresolved, so any reform should be comprehensive and include both compensation mechanisms and a new financing model.

Łukasz Bernaciński, Ordo Iuris Institute

Doktor nauk prawnych. Wiceprezes Ośrodka Analiz Prawnych, Gospodarczych i Społecznych im. Hipolita Cegielskiego, członek zarządów Fundacji Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris oraz Fundacji Centrum Wspierania Inicjatyw dla Życia i Rodziny. Zastępca redaktora naczelnego czasopisma naukowego „Kultura Prawna”. Czterokrotny stypendysta stypendium Rektora Uniwersytetu Łódzkiego. Dysertację doktorską pt. Obywatelski odpis podatkowy jako potencjalne źródło finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce. Perspektywa prawnowyznaniowa obronił z jednogłośnym wyróżnieniem. Prelegent ponad dwudziestu międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji naukowych. Autor lub współautor ponad dwudziestu publikacji naukowych, w tym trzech monografii, a także kilkunastu projektów ustaw, ponad sześćdziesięciu analiz, opinii prawnych, raportów i poradników oraz ponad pięćdziesięciu komentarzy popularnonaukowych. Absolwent programów liderskich z zakresu prawa, zarządzania oraz funkcjonowania organizacji pozarządowych. W pracy naukowo-badawczej koncentruje się na prawie wyznaniowym, prawie konstytucyjnym i prawach człowieka.