When they persecute Christians...
A series of legal, social, and historical essays
Downloads
Is religious freedom in Poland under threat? The publication by the Ordo Iuris Institute, edited by Łukasz Bernaciński and Bartosz Zalewski, poses this question head-on — and answers it with full legal precision. The starting point is a widely noted statement by a politician announcing that Catholics would be "sawed down" from their privileges. The authors demonstrate that this was no isolated incident, but part of a broader secularization agenda.
Twelve essays examine specific demands put forward by the left: a ban on confession, the removal of religious education from schools, the elimination of the conscience clause, crosses from public spaces, and chaplains from hospitals. Each is assessed against the Polish Constitution, international law, and the case law of the Strasbourg Court. The perspective is further enriched by historical studies — on revolutionary France, Mexico, and Ireland.
Through this publication, readers will gain solid arguments and tools to distinguish political rhetoric from the actual boundaries of the law.
Doktor nauk prawnych. Wiceprezes Ośrodka Analiz Prawnych, Gospodarczych i Społecznych im. Hipolita Cegielskiego, członek zarządów Fundacji Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris oraz Fundacji Centrum Wspierania Inicjatyw dla Życia i Rodziny. Zastępca redaktora naczelnego czasopisma naukowego „Kultura Prawna”. Czterokrotny stypendysta stypendium Rektora Uniwersytetu Łódzkiego. Dysertację doktorską pt. Obywatelski odpis podatkowy jako potencjalne źródło finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce. Perspektywa prawnowyznaniowa obronił z jednogłośnym wyróżnieniem. Prelegent ponad dwudziestu międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji naukowych. Autor lub współautor ponad dwudziestu publikacji naukowych, w tym trzech monografii, a także kilkunastu projektów ustaw, ponad sześćdziesięciu analiz, opinii prawnych, raportów i poradników oraz ponad pięćdziesięciu komentarzy popularnonaukowych. Absolwent programów liderskich z zakresu prawa, zarządzania oraz funkcjonowania organizacji pozarządowych. W pracy naukowo-badawczej koncentruje się na prawie wyznaniowym, prawie konstytucyjnym i prawach człowieka.
Adwokat. Ukończyła Wydział Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Europejskie Studia Specjalne w Centrum Studiów Europejskich UMK im. Jeana Monneta. Specjalizuje się w zakresie prawa cywilnego, rodzinnego, gospodarczego. Koordynowała prace Centrum Wolności Religijnej Instytutu Ordo Iuris, współpracowała również z Centrum Interwencji Procesowej Instytutu. Prowadzi własną kancelarię.
Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego na kierunku prawo. Ukończyła także studia historyczne na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Współpracowała z Centrum Badań i Analiz Instytutu Ordo Iuris. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się przede wszystkim wokół historii ustroju, teorii i filozofii prawa, a także podstawowych pojęć i wartości prawnych.
Doktor nauk prawnych. Radca prawny. Absolwent studiów prawniczych na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Rozprawa doktorska, obroniona z wyróżnieniem, poświęcona była tematyce odpowiedzialności prawnej z tytułu rozpowszechniania fake newsów w polskim porządku prawnym. Współpracuje jako analityk z Instytutem na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris. Prowadzi własną kancelarię.
Prawnik, absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego, programu „Professional Certificate in World Politics & International Negotiation” w Nowym Jorku, a także szkoły letniej „The legal system and justice system of the U.S. in the global context”. Analityk Centrum Badań i Analiz Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris, sekretarz redakcji czasopisma naukowego „Kultura Prawna”. Doświadczenie zdobywał, pracując m.in. w warszawskiej kancelarii adwokackiej, Ministerstwie Sprawiedliwości, Stałym Przedstawicielstwie Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej w Brukseli oraz Instytucie Wymiaru Sprawiedliwości w Warszawie.
Doktor nauk prawnych. Absolwent studiów prawniczych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Pracownik naukowo-dydaktyczny w Katedrze Prawa Finansowego UMCS. Ekspert Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris. Autor publikacji z zakresu prawa podatkowego oraz dostępu do informacji publicznej. Specjalizacja naukowa rozwijana w obszarze międzynarodowego prawa podatkowego, postępowania podatkowego oraz historii prawa.
Doktor nauk prawnych. Radca prawny. Absolwent studiów prawniczych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Pracownik naukowo-dydaktyczny w Katedrze Doktryn Polityczno-Prawnych i Prawa Rzymskiego UMCS. Ekspert Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris oraz Ośrodka Analiz Cegielskiego. Autor licznych publikacji z zakresu prawa rzymskiego oraz historii prawa.
Bagińska E. i in. (red.), System prawa medycznego, t. V, Odpowiedzialność prywatnoprawna, Warszawa 2021.
Bazylow L., Historia powszechna 1789–1918, Warszawa 1981.
Beck R., Esprit et genèse de la loi du 13 juillet 1906 sur le repos hebdomadaire, Histoire, économie et société 3/28 (2009).
Beck R., Histoire du dimanche de 1700 à nos jours, Paris 1997.
Bernaciński Ł., Finansowe konsekwencje zaniechania działań w sprawie liquidation Funduszu Kościelnego [w:] W kierunku urzeczywistnienia wolności sumienia i religii. Propozycje zmian legislacyjnych na rok wyborczy, red. Ł. Bernaciński, Warszawa 2023.
Bernaciński Ł., Wprowadzenie wrogiego rozdziału Kościoła i państwa [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Black J., Europa XVIII wieku. 1700–1789, tłum. J. Mikos, Warszawa 1997.
Blancarte R., Historia de la Iglesia católica en México 1929–1982, wyd. 1, México, D.F. 1992.
Blancarte R.J., Recent Changes in Church-State Relations in Mexico: An Historical Approach, Journal of Church and State z. 35, nr 4 (1993).
Borecki P., Zasada współdziałania państwa ze związkami wyznaniowymi i jej wyraz we współczesnym konstytucjonalizmie europejskim, Przegląd Prawa Publicznego nr 7–8 (2022).
Bosek L., Problem zakresowej niekonstytucyjności art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty [w:] Sprzeciw sumienia w praktyce medycznej, red. P. Stanisz, J. Pawlikowski, M. Ordon, Lublin 2014.
Buksik D., Rozumienie sumienia w naukach psychologicznych, Seminare. Poszukiwania naukowe 15 (1999).
Castagnet-Lars V., L'histoire des élèves en France du XVIe au XVIIIe siècle: des acteurs dans l'ombre des institutions scolaires, Histoire de l'éducation 150/1 (2018).
Chańska W., Klauzula sumienia jako wyraz moralnego kompromisu, Prawo i Medycyna 15 (2013).
Chojniak Ł., Wątpliwości co do zgodności art. 196 k.k. z Konstytucją RP [w:] Wolność wypowiedzi versus wolność religijna, red. A. Biłgorajski, Warszawa 2015.
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus (25.01.1983), AAS 75 (1983), pars II, s. 1–317; tekst polski: Kodeks Prawa Kanonicznego, przekł. polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.
Coerver D.M., Book review: Church, State, and Civil War in Revolutionary Mexico, Diplomatic History z. 31, nr 3 (2007).
Constitution of Ireland (Bunreacht na hÉireann) z 1937 r. ze zm. Cooper D., Talleyrand, London 1935.
Czohara A., Podstawy prawne zadań Funduszu Kościelnego w III RP [w:] Pro bono Reipublicae. Księga jubileuszowa Profesora Michała Pietrzaka, red. P. Borecki, A. Czohara, T.J. Zieliński, Warszawa 2009.
Donnelly S., Inglis T., The Media and the Catholic Church in Ireland: Reporting Clerical Child Sex Abuse, Journal of Contemporary Religion 25 (2010).
Dyda K., Analiza zgodności z Konstytucją RP projektu ustawy o świeckim państwie, https://ordoiuris.pl (dostęp: 12.09.2023).
Dylus A., Czy przegraliśmy wolną niedzielę, Chrześcijaństwo-świat-polityka. Zeszyty społecznej myśli Kościoła 3/4 (2007).
Dyszlewska-Tarnawska A., komentarz do art. 30 [w:] Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, red. L. Ogiegło, Warszawa 2015.
Eighth Amendment of the Constitution Act 1983 (Irlandia), https://www.irishstatutebook.ie (dostęp: 25.05.2023).
Fromm E., Niech się stanie człowiek. Z psychologii etyki, przeł. R. Saciuk, Warszawa 2011.
Garlicki L., Jarosz-Żukowska S., komentarz do art. 66 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Gilson E., Le Thomisme. Introduction au système de saint Thomas d'Aquin, Paris 1922.
Grosperrin B., Les petites écoles sous l'Ancien Régime, Rennes 1984.
Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (Ustawa Zasadnicza RFN) z dnia 23 maja 1949 r., tłum. B. Banaszak, A. Malicka, http://libr.sejm.gov.pl (dostęp: 10.07.2023).
Grzybowski S., Historia Irlandii, Wrocław 2003.
Hańc J., Klauzula sumienia a wykonywanie zawodu ratownika medycznego, Prawo i Medycyna 16 (2014).
Hobbes T., Lewiatan czyli materia i władza państwa kościelnego i świeckiego, tłum. Cz. Znamierowski, Warszawa 2009.
Howell S., From Oppression to Nationalism: The Irish Penal Laws of 1695, HOHONU nr 14 (2016).
Inglis T., Moral Monopoly. The Rise and Fall of the Catholic Church in Modern Ireland, Dublin 1998.
Jan Paweł II, Redemptor hominis, 1979.
Jan XXIII, Pacem in terris, 1963.
Januszewski B. (oprac.), Korzenie i praktyka totalitaryzmu. Wypisy źródłowe, Gdańsk 2020.
Jarco J., Wprowadzenie [w:] Jan Paweł II w Irlandii i Stanach Zjednoczonych. Przemówienia i homilie, Warszawa 1981.
Jasudowicz T., Człowiek, jego prawa i obowiązki w nauczaniu Pawła Włodkowica [w:] Paweł Włodkowic i polska szkoła prawa międzynarodowego, red. M. Cichocki, A. Talarowski, Warszawa 2018.
Jeorger M., La structure hospitalière de la France sous l'Ancien Régime, Annales. Économies, sociétés, civilisations 32/5 (1977).
Karkowska D., Prawa pacjenta, Warszawa 2009.
Karkowska D., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016.
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2010 r. (Dz. Urz. UE C Nr 83).
Klementowski M., Powszechna historia ustroju, Warszawa 2012.
Kodeks karny – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138).
Konarski M., Reformy organizacji Kościoła rzymskokatolickiego we Francji w latach 1789–1791, Kościół i Prawo 8/21 (2019).
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318).
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 33, poz. 232).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 marca 1921 r. (Dz. U. z 1921 r. Nr 44, poz. 267 ze zm.).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284).
Koranyi K., Powszechna historia państwa i prawa w zarysie, t. II, Epoka feudalizmu, Warszawa 1955.
Królikowski M., Zawłocki R. (red.), Kodeks karny. Część szczególna, t. II, Komentarz do art. 117–221, Warszawa 2017.
Krzywkowska J., Prawo osadzonych do korzystania z posług religijnych w dobie pandemii COVID-19, Studia Prawnoustrojowe nr 55 (2022).
Kubicki L., Sumienie lekarza jako kategoria prawna, Prawo i Medycyna 4 (1999).
Kucharczyk G., Chrystofobia: 500 lat nienawiści do Jezusa i Kościoła, Warszawa 2020.
Kucharski A., Historia Irlandii w źródłach 1155–1998, Brzezia Łąka 2013.
Kurczewska K., Ocena zgodności z Konstytucją poselskiego projektu ustawy o jawności przychodów kościołów i związków wyznaniowych oraz zniesieniu ich przywilejów finansowych, Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych 2020, nr 4 (68).
La Constitution française présentée au roi par l'Assemblée nationale le 3 septembre 1791 et acceptée par Sa Majesté le 14 du même mois, Paris 1791.
Łakomy H., Państwo a Kościół we Francji. Historia i współczesność, Kraków 1999.
Loi n° 2015-990 du 6 août 2015 pour la croissance, l'activité et l'égalité des chances économiques (Journal Officiel de la République Française n° 0181 du 7 août 2015).
Majkrzak H., O prasumieniu według św. Tomasza z Akwinu, Człowiek w Kulturze 13 (2000).
Marion M., Dictionnaire des institutions de la France aux XVIIe et XVIIIe siècles, Paris 1993.
Mazurkiewicz P., Czy grozi nam scenariusz irlandzki, Pastores nr 2 (2020), https://www.researchgate.net (dostęp: 11.05.2023).
McCarthy P., The Murphy Report Revisited, Studies: An Irish Quarterly Review nr 102/408 (2013).
Mezzadri L., Rewolucja francuska a Kościół, tłum. E. Łukaszczyk, Kraków 2007.
Michaels A.L., The Modification of the Anti-Clerical Nationalism of the Mexican Revolution by General Lázaro Cárdenas and Its Relationship to the Church-State Détente in Mexico, The Americas z. 26, nr 1 (1969).
Mickiewicz M., Zakaz spowiedzi jako forma opiłowywania katolików [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167).
Mrozowska A., Usunięcie krzyży z przestrzeni publicznej [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Mrozowska A., Wycofanie katechezy ze szkół [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Nestorowicz M., Karczewska-Kamińska N., Prawa pacjenta do świadczeń medycznych a prawo lekarzy i osób z innych zawodów medycznych do klauzuli sumienia, Prawo i Medycyna 17 (2015).
Ó Corráin D., Catholicism in Ireland, 1880–2016: Rise, Ascendancy and Retreat [w:] The Cambridge History of Ireland. Volume IV. 1880 to Present, red. T. Bartlett, Cambridge 2018.
Ó hEithir B., Historia Irlandii, przeł. M. Raczkiewicz-Śledziewska, Warszawa 2001.
O'Beirne Ranelagh J., Historia Irlandii, przeł. K. Bażyńska-Chojnacka, P. Chojnacki, Warszawa–Gdańsk 2003.
O'Hanlon G., The Catholic Church in Ireland today, Studies: An Irish Quarterly Review nr 106 (2017).
Olszówka M., Analiza projektu ustawy o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (sprzeciw sumienia), Studia z Prawa Wyznaniowego 22 (2019).
Olszówka M., objaśnienia do art. 53 Konstytucji RP [w:] Konstytucja RP. Komentarz, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 1991 r., sygn. akt U 8/90.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1997 r., sygn. akt K 26/96.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 stycznia 1991 r., sygn. akt K 11/90.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 1994 r., sygn. akt K 17/93.
Orzeszyna K., Skwarzyński M., Tabaszewski R., Prawo międzynarodowe praw człowieka, Warszawa 2020.
Ożóg M., Charakterystyka stosunku prawnego łączącego kapelana z podmiotem leczniczym, Studia z Prawa Wyznaniowego nr 21 (2018).
Paprzycki R., Prawna ochrona wolności sumienia i wyznania, Warszawa 2015.
Pawlikowski J., Prawo do wyrażania sprzeciwu sumienia przez personel medyczny, Prawo i Medycyna 3 (2009).
Pelczar J.S., Rewolucja francuska wobec religii katolickiej i jej duchowieństwa, Rzeszów 2005.
Pietrzak P., Wycofanie posługi kapelańskiej ze szpitali [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Piotrowski R., Opinia na temat wniosku dotyczącego wydania zarządzenia nakazującego usunięcie krzyża łacińskiego w sali posiedzeń Sejmu RP, Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu 2011, nr 4 (32).
Płachecki J., System polityczny Irlandii. Ewolucja i współczesne wyzwania, Warszawa 2010.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt III SW 124/10.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt III KK 274/14.
Postanowienie sygnalizacyjne Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 lutego 1991 r., sygn. akt S 1/91.
Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 października 1992 r., sygn. akt U 1/92.
de Pree J., Wolność myśli, sumienia i wyznania dziecka jako fundamentalne prawo człowieka, Warszawa 2019.
Ratzinger J., Sumienie a prawda [w:] Kościół. Wspólnota w drodze, przeł. D. Chodyniecki, Kielce 2009.
Rezolucja 1762 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy The right of conscientious objection in lawful medical care, http://assembly.coe.int (dostęp: 25.07.2023).
Roszkiewicz J., Wolność sumienia osób prawnych. Tożsamość ideowa jako dobro osobiste i konstytucyjne prawo podmiotowe, Warszawa 2022.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 983).
Salmonowicz S., O tolerancji religijnej w modelu polskim (XVI–XVIII w.) [w:] Kilka minionych wieków. Szkice i studia z historii ustroju Polski, Kraków 2009.
Sarnecki P., komentarz do art. 53 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Schanda B., System finansowania Kościoła na Węgrzech [w:] Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie, red. J. Krukowski, Lublin 2000.
Schmitt C., Lewiatan w teorii państwa Thomasa Hobbesa. Sens i niepowodzenie politycznego symbolu, Warszawa 2008.
Schmitt K., Church and State in Mexico: A Corporatist Relationship, The Americas z. 40, nr 3 (1984).
Sczaniecki M., Powszechna historia państwa i prawa, oprac. K. Sójka-Zielińska, Warszawa 2009.
Secher R., Ludobójstwo francusko-francuskie. Wandea. Departament zemsty, tłum. M. Miszalski, Warszawa 2003.
Skorek A., Finansowanie kościołów i innych związków wyznaniowych ze środków publicznych.
Analiza debat politycznych nad likwidacją Komisji Majątkowej i Funduszu Kościelnego, Politeja 2017, nr 1 (46).
Skwarzyński M., Sprzeciw sumienia w adwokaturze [w:] Standardy bezstronności światopoglądowej władz publicznych, red. A. Mezglewski, A. Tunia, Lublin 2013.
Skwarzyński M., Sprzeciw sumienia w europejskim i krajowym systemie ochrony praw człowieka, Przegląd Sejmowy 6/119 (2013).
Sobas M., Poszukując podstaw prawnych odmowy wydania leku przez aptekarza, Roczniki Administracji i Prawa 19 (2019).
Sobór Watykański II, Deklaracja o wolności religijnej Dignitatis humanae, 1965.
Stanisz P., Obecność krzyża w przestrzeni publicznej w kontekście wolności myśli, sumienia i religii [w:] Obecność krzyża w przestrzeni publicznej, red. M. Ordon, P. Stanisz, M. Zawiślak, Lublin 2016.
Stępień K., Synderesis and the Natural Law, Studia Gilsoniana 3 (2014).
Stępień T., Wprowadzenie do antropologii filozoficznej św. Tomasza z Akwinu, Warszawa 2013.
Struzik Z., Jan Paweł II w Meksyku, Warszawa 2019.
Suárez F., De legibus ac Deo legislatore.
Świeca M., Klauzula sumienia – jako rozwiązanie kolizji norm prawa stanowionego z normami światopoglądowymi, Prawo i Medycyna 15 (2013).
Święty Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae.
Szymanek J., Konstytucjonalizacja prawa do wolności myśli, sumienia, religii i przekonań, Studia z Prawa Wyznaniowego 10 (2007).
Szymanek J., Wolność sumienia i wyznania w Konstytucji RP, Przegląd Sejmowy 2 (2006).
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt I KZP 12/12.
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 grudnia 2009 r. (M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 962).
Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1994 r., sygn. akt W 3/93.
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2021 r. poz. 790 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2230).
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 900).
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1773).
Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1559).
Ustawa z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty i niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1291).
Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1921 r. Nr 44, poz. 267 ze zm.).
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2023 r. poz. 265).
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Walencik D., Nieruchomości Kościoła katolickiego w Polsce w latach 1918–2012. Regulacje prawne – nacjonalizacja – regulacja, Katowice 2013.
Warchał A., Warchał M., Raport z badań nad skutkami ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta – aspekty prawne, psychologiczne, społeczne i gospodarcze, opracowanie na zlecenie KSBiHU NSZZ „Solidarność”.
Wójtowicz-Wcisło M., Dwie władze. Studium z dziejów relacji państwo-Kościół w Meksyku, Kraków 2016.
Woźniak T., Podatkowe aspekty ograniczania uprawnień kościołów i ich wiernych [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Wroński K., Prawo chorego do opieki duszpasterskiej podczas pobytu w szpitalu, Współczesna Onkologia z. 11, nr 7 (2007).
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie Bayatyan przeciwko Armenii, nr skargi 23459/03.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 18 marca 2011 r. w sprawie Lautsi przeciwko Włochom, Wielka Izba, skarga nr 30814/06.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 10 stycznia 2012 r. w sprawie Tsaturyan przeciwko Armenii, nr skargi 37821/03.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 25 października 2018 r. w sprawie E.S. przeciwko Austrii, skarga nr 38450/12.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 15 września 2022 r. w sprawie Rabczewska przeciwko Polsce, skarga nr 8257/13.
Wyrok I Izby Senatu Federalnego Trybunału Konstytucyjnego (Niemcy) z dnia 1 grudnia 2009 r. w połączonych sprawach 1 BvR 2857/07 i 2858/07.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 października 1998 r., sygn. akt I ACa 612/98.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I ACa 363/10.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II CSK 1/13.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt K 2/98.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt K 12/00.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt K 14/03.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt SK 45/04.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt K 44/07.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt U 10/07.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt K 27/11.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt K 52/13.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt SK 54/13.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt K 12/14.
Zagłoba M., Zakroczymski S., Państwo i Kościół na swoje miejsca, https://strategie2050.pl (dostęp: 12.09.2023).
Zalewski B., Czy Lewiatan zostanie królem naszych sumień? [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Zalewski B., Czy wolność religii zasługuje na ochronę prawnokarną? [w:] Gdy piłują chrześcijan..., red. Ł. Bernaciński, B. Zalewski, Warszawa 2023.
Zalewski B., Prawnokarna ochrona wolności religii we Włoszech i Hiszpanii a przestępstwo obrazy uczuć religijnych w Polsce, Kultura Prawna 3/1-2 (2020).
Zawiślak M., Fundusz Kościelny w latach 1950–1989, Lublin 2021.
Zawiślak M., The limitations of religious practices in polish prisons, Review of Comparative Law vol. XXX (2017).
Zawiślak M., Wydatkowanie środków Funduszu Kościelnego w latach 1950–1989, Studia z Prawa Wyznaniowego 2009, t. 12.
Zielińska E., Klauzula sumienia, Prawo i Medycyna 13 (2003).
Zoll A., Klauzula sumienia [w:] Sprzeciw sumienia w praktyce medycznej, red. P. Stanisz, J. Pawlikowski, M. Ordon, Lublin 2014.
Zoll A., Prawo lekarza do odmowy udzielenia świadczeń zdrowotnych i jego granice, Prawo i Medycyna 12 (2003).
Zych T., W poszukiwaniu pewności prawa. Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych w tradycji anglosaskiej, Toruń 2017.
Żywczyński M., Kościół i rewolucja francuska, Kraków 1995.
Downloads
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
How to Cite
Journal
