Pakt migracyjny oraz ochrona polskiej granicy w pytaniach i odpowiedziach
- 16-03-2024 - (2)
- 05-11-2024 - (1)
Od 2021 roku polska granica z Białorusią, stanowiąca zarazem granicę Unii Europejskiej, została poddana bezprecedensowej presji migracyjnej. Kolejne fale migracji prokurowane były przez władze białoruskie oraz rosyjskie, zmierzające w ten sposób do otworzenia nowego kanału masowej migracji z Bliskiego Wschodu i Afryki do Unii Europejskiej. Owa „broń masowej migracji” stanowi zjawisko, które opisać można jako nadużycie międzynarodowych zobowiązań traktatowych w sprawie gwarancji uchodźczych, w celu destabilizacji państw padających ofiarą zastosowania owej broni. Współczesne prawo międzynarodowe nie oferuje łatwych narzędzi radzenia sobie z nowym zagrożeniem.
Przyjęty w tych okolicznościach przez Unię Europejską tzw. pakt migracyjny, czyli zespół 10 aktów prawnych przygotowanych przez Komisję Europejską, nie rozwiązuje tych problemów poprzez skuteczną ochronę granic, lecz stanowi wyraz determinacji w dążeniu do stworzenia szybkich, płynnych procesów migracyjnych w przekonaniu o nieuniknionym charakterze masowej migracji i jej pozytywnym wpływie na europejskie społeczeństwo, gospodarkę i kulturę. W efekcie, wejście w życie paktu prowadzić będzie do sprawniejszej legalizacji migracji oraz równiejszej dystrybucji ciężarów związanych z przyjęciem milionów nielegalnych imigrantów pomiędzy państwa członkowskie w ramach mechanizmu solidarności.
Celem niniejszego raportu jest przybliżenie czytelnikowi regulacji zbiorczo nazwanych „paktem migracyjnym”, a także powiązanie ich z konkretnymi uwarunkowaniami polskimi. Raport stanowi również głos na rzecz podjęcia przez polski rząd oraz rządy innych krajów dotkniętych prowokowanym kryzysem migracyjnym (lub też „bronią masowej migracji”) starań o aktualizację międzynarodowego systemu gwarancji uchodźczych, tak aby zobowiązania państw stron nie mogły być wykorzystywane jako środek ich destabilizacji.
Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, odbył staż naukowy na Uniwersytecie Kopenhaskim (Międzynarodowe Prawo Handlowe, Porównawcze Prawo Konstytucyjne), ukończył również kursy organizowane przez Centrum Etyki i Kultury na Uniwersytecie Notre Dame oraz Katolicki Uniwersytet w Leuven. Prezes i współzałożyciel Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris oraz Przewodniczący Zarządu. Twórca Centrum Interwencji Procesowej Instytutu. Adwokat i partner zarządzający w Kancelarii Parchimowicz & Kwaśniewski. Posiada wieloletnie doświadczenie w postępowaniach cywilnych i karnych dotyczących ochrony praw i wolności obywatelskich, praw rodziny oraz praw dziecka.
Allemand A., "L'Europe va avoir besoin de 6 millions d'immigrés". Le commissaire européen Dimitris Avramopoulos était à Genève ce lundi soir. Rencontre avec un "minister" en pleine crise de l'UE, TdG, 7.03.2017, https://www.tdg.ch/leurope-va-avoir-besoin-de-6-millions-dimmigres-873972586724 (dostęp: 19.07.2024).
Amnesty International wraz z innymi organizacjami apeluje do Premiera ws. zawieszenia prawa do azylu, Amnesty International, 14.10.2024, https://www.amnesty.org.pl/amnesty-international-wraz-z-innymi-organizacjami-apeluje-do-premiera-ws-zawieszenia-prawa-do-azylu/ (dostęp: 20.10.2024).
Avramopoulos D., Europe's Migrants Are Here to Stay, Politico, 18.12.2017, https://www.politico.eu/article/europe-migration-migrants-are-here-to-stay-refugee-crisis/ (dostęp: 19.07.2024).
Bault O., Powstrzymać szkodliwą aktywność Komisji Europejskiej w sprawie migracji, Do Rzeczy, 3.03.2024, https://dorzeczy.pl/opinie/557118/rozmowa-z-bylym-szefem-frontexu-powstrzymac-szkodliwa-aktywnosc-ke.html (dostęp: 19.07.2024).
Broda K., Nielegalne przekroczenia granicy z Białorusią. Ile osób próbowało przejść, ile osób pomagało?, „Dziennik Gazeta Prawna", 10.06.2024, https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9523848,nielegalne-przekroczenia-granicy-z-bialorusia-ile-osob-probowalo-prze.html (dostęp: 16.07.2024).
Cartaldo C., Mogherini: "No fermare migrazioni ma combattere traffici", Il Giornale, 18.06.2018, https://www.ilgiornale.it/news/cronache/mogherini-non-si-fermino-migrazioni-1542493.html (dostęp: 19.07.2024).
Country Reports on Human Rights Practices: Belarus, https://www.state.gov/reports/2022-country-reports-on-human-rights-practices/belarus/ (dostęp: 16.07.2024).
Dane Agencji ONZ ds. Uchodźców, https://data.unhcr.org/en/situations/ukraine (dostęp: 16.07.2024).
Delcker J., The Phrase that Haunts Angela Merkel, „Politico", 19.08.2016, https://www.politico.eu/article/the-phrase-that-haunts-angela-merkel/ (dostęp: 16.07.2024).
"Die Here or Go to Poland". Belarus' and Poland's Shared Responsibility for Border Abuses, HRW, 24.11.2021, https://www.hrw.org/report/2021/11/24/die-here-or-go-poland/belarus-and-polands-shared-responsibility-border-abuses (dostęp: 16.07.2024).
Durieux J.F., McAdam J., Non-Refoulement through Time: The Case for a Derogation Clause to the Refugee Convention in Mass Influx Emergencies, „International Journal of Refugee Law" 2004, Vol. 16, No. 1.
Dz.U. L 1346 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ%3AL_202401346 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1347 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ%3AL_202401347 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1348 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ%3AL_202401348 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1349 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ%3AL_202401349 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1350 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1350 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1351 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1351 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1352 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1352 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1356 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ%3AL_202401356 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1358 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ%3AL_202401358 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 1359 z 22.05.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ%3AL_202401359 (dostęp: 16.07.2024).
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria L 180 z 29.06.2013, Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (przekształcenie).
Edwards A., Temporary Protection, Derogation and the 1951 Refugee Convention, „Melbourne Journal of International Law" 2012, Vol. 13, nr 2.
European Commission, Statistics on Migration to Europe, 11.04.2024, https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/promoting-our-european-way-life/statistics-migration-europe_en#seeking-asylum-in-europe (dostęp: 23.10.2024).
Eurostat, Enforcement of Immigration Legislation Statistics, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Enforcement_of_immigration_legislation_statistics (dostęp: 19.10.2024).
Greenhill K.M., Weapons of Mass Migration: Forced Misplacement, Coercion and Foreign Policy, Cornell University Press, Ithaca and London 2010.
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów dotyczący nowego paktu o migracji i azylu, COM/2020/609 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0609 (dostęp: 16.07.2024).
Komunikat Komisji Europejskiej z 12 czerwca 2024 r. z planem wdrażania paktu migracyjnego, COM(2024) 251 final, s. 2–3, https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:1d7a409a-2948-11ef-9290-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_1&format=PDF (dostęp: 16.07.2024).
Konkluzje z posiedzenia Rady Europejskiej z dnia 17.10.2024, pkt. 38 i 39, https://www.consilium.europa.eu/media/2pebccz2/20241017-euco-conclusions-en.pdf (dostęp: 20.10.2024).
Konwencja dotycząca statusu uchodźców sporządzona w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 i 517).
Krzywiecki J., Widmo wielkiej migracji z Niemiec. Berlin może wysłać Polsce tysiące osób, Interia, 17.10.2024, https://wydarzenia.interia.pl/tylko-w-interii/news-widmo-wielkiej-migracji-z-niemiec-berlin-moze-wyslac-polsce-,nId,7838040 (dostęp: 19.10.2024).
Niemiecka policja przewiozła migrantów do Polski. Reaguje Donald Tusk, Rzeczpospolita, 17.06.2024, https://www.rp.pl/polityka/art40649071-niemiecka-policja-przewiozla-migrantow-do-polski-reaguje-donald-tusk (dostęp: 19.10.2024).
Odpowiedź prawa międzynarodowego na „Broń masowej migracji" – seminarium z udziałem ekspertów, Ordo Iuris, 26.11.2021, https://ordoiuris.pl/dzialalnosc-miedzynarodowa/odpowiedz-prawa-miedzynarodowego-na-bron-masowej-migracji-seminarium-z (dostęp: 20.10.2024).
Pacuła P., Szefowa KE przystaje na polską propozycję tymczasowego zawieszenia prawa do azylu, Oko.press, 18.10.2024, https://oko.press/szefowa-ke-przystaje-na-polska-propozycje (dostęp: 20.10.2024).
Report of the Special Rapporteur on Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment, Manfred Nowak : addendum, UN, https://digitallibrary.un.org/record/679133?ln=en&v=pdf (dostęp: 16.07.2024).
System azylowo-imigracyjny Unii Europejskiej de lege lata i de lege ferenda – od zasady Dublin III po wymuszoną solidarność. Analiza Ordo Iuris, Warszawa 2023, https://ordoiuris.pl/sites/default/files/inline-files/Analiza_mechanizmu_relokacji_migranto%CC%81w_w_UE.pdf (dostęp: 13.07.2024).
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 13 czerwca 2024 roku w sprawie C 123/22.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 16 listopada 2021 roku w sprawie C821/19.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 17 grudnia 2020 roku w sprawie C 808/18.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 30.06.2022, C-72/22 PPU, https://curia.europa.eu/juris/document/link_skrocony (dostęp: 21.10.2024).
Turkozu D., Two Sides of the Same Coin: Teporary Protection as a Practical but Unsettled Concept, „Die Friedens-Warte" 2017–2019, Vol. 92, nr 3/4.
Tusk D. [@donaldtusk], Czasowe zawieszenie wniosków.., Twitter, wpis z dnia 13.10.2024, https://x.com/donaldtusk/status/1845458550308356424 (dostęp: 20.10.2024).
Wheeler B., EU Should 'Undermine National Homogeneity' Says UN Migration Chief, BBC, 21.06.2012, https://www.bbc.com/news/uk-politics-18519395 (dostęp: 19.07.2024).
Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 lipca 2020 roku, M.K. i inni v. Polska, § 177–178; z 8 lipca 2021 roku, D. A. i inni v. Polska, § 63–64; z 30 czerwca 2022 roku, A.I. i inni v. Polska, § 40–41.
Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z: 21 listopada 2019 r., Ilias i Ahmed v. Węgry; z 8 lipca 2021 r., D.A. i inni v. Polska; z 23 lipca 2020 r., M.K. i inni v. Polska; z 4 kwietnia 2024 r., Sherov i inni v. Polska.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 13 lutego 2020 roku, sprawa N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii (wnioski 8675/15 i 8697/15).
Pobrania
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.


