Violations of freedom of conscience and religion in the sphere of religious education in schools

Łukasz Bernaciński

doi:10.37873/c6tynz26

Naruszenia wolności sumienia i religii w sferze edukacji religijnej w szkole

Łukasz Bernaciński

Instytut Ordo Iuris

Publikacja:

Jak wyjść z kryzysu praworządności: Możliwe kierunki działań i reform

Serie: Raporty

DOI: https://doi.org/10.37873/3nbtmg69

Słowa kluczowe: praworządność, kryzys konstytucyjny, Trybunał Konstytucyjny, niezawisłość sędziów, Krajowa Rada Sądownictwa, prokuratura, sądownictwo dyscyplinarne, media publiczne, wolność sumienia i religii, działania restytucyjne

Opublikowane: 31 marca 2026

Rozdział siódmy raportu omawia naruszenia wolności sumienia i religii w sferze edukacji religijnej w szkole, do których doszło w wyniku działań Minister Edukacji Barbary Nowackiej. Autor wskazuje, że minister trzykrotnie wydała rozporządzenia regulujące organizację lekcji religii z rażącym pominięciem konstytucyjnego i ustawowego wymogu osiągnięcia porozumienia z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi. Działania te – polegające m.in. na niewliczaniu oceny z religii do średniej oraz łączeniu uczniów w grupy międzyklasowe – miały na celu obniżenie rangi przedmiotu i zniechęcenie do uczęszczania na te zajęcia. Wszystkie te rozporządzenia zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP.

W ramach działań naprawczych autor domaga się publikacji oraz zastosowania się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co przywróci stan prawny sprzed szkodliwych zmian. Postuluje również pociągnięcie osób odpowiedzialnych za wydanie wadliwych aktów prawnych do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu, karnej lub dyscyplinarnej. Dodatkowo autor wskazuje na potrzebę zadośćuczynienia osobom pokrzywdzonym, w szczególności uczniom, którzy doznali dyskryminacji lub utrudnień, oraz nauczycielom religii.

W celu trwałego zabezpieczenia praworządności autor opowiada się za poparciem obywatelskiego projektu ustawy (druk nr 1603/X kadencja). Przenosi on zasady organizacji lekcji religii z poziomu rozporządzenia do ustawy, co uniemożliwi ministrowi podejmowanie jednoosobowych i arbitralnych decyzji w przyszłości. Projekt zakłada powrót do ukształtowanego wcześniej konsensusu, likwiduje grupy międzyklasowe oraz wprowadza obowiązek wyboru między religią a etyką.

Łukasz Bernaciński - Instytut Ordo Iuris

PhD in Law. Co-founder and President of the Polish Scientific Society. Vice President of the Hipolit Cegielski Center for Legal, Economic, and Social Analyses,
member of the boards of directors of Poland’s Ordo Iuris Institute for Legal Culture Foundation and Center for Supporting Initiatives for Life and Family Foundation. Deputy editor-in-chief of the academic journal Legal Culture. Four-time recipient of the Rector’s Scholarship at the University of Lodz. He defended his doctoral dissertation titled Civic Tax Deduction as a Potential Source of Funding for Churches and Other Religious Associations in Poland – The Legal and Religious Perspective with unanimous distinction. Speaker at more than twenty international and national academic conferences. Author or co-author of more than twenty scholarly publications, including three monographs, as well as a dozen or so draft bills, more than sixty analyses, legal opinions, reports, and guides, and more than fifty popular-science commentaries. Graduate of leadership programs in law, management, and the operation of non-governmental organizations. His research focuses on church-state law, constitutional law, and human rights.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Jak cytować

„Naruszenia wolności sumienia i religii w sferze edukacji religijnej w szkole” (2026) w Bernaciński, Łukasz, Jak wyjść z kryzysu praworządności: Możliwe kierunki działań i reform. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris (Raporty). doi:10.37873/3nbtmg69.