Opinia w sprawie niektórych rozwiązań prezydenckiego projektu o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

Łukasz Bernaciński; Jędrzej Jabłoński

doi:10.37873/89d4fq81

Opinia w sprawie niektórych rozwiązań prezydenckiego projektu o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

Łukasz Bernaciński

Instytut Ordo Iuris

Jędrzej Jabłoński

Instytut Ordo Iuris

Seria: Raporty

Szczegóły dotyczące monografii

ISBN-13 (15) 978-83-68888-03-4

DOI: https://doi.org/10.37873/89d4fq81

Słowa kluczowe: projekt prezydencki, wymiar sprawiedliwości, prawo do sądu, Trybunał Konstytucyjny, Krajowa Rada Sądownictwa, praworządność, niezawisłość sędziowska, nieusuwalność sędziów

Opublikowane: 7 maja 2026

Pliki do pobrania

Opinia w sprawie niektórych rozwiązań prezydenckiego projektu

Prezydencki projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu wychodzi naprzeciw realnym problemom dotykającym polski wymiar sprawiedliwości. Eksperci Instytutu Ordo Iuris – Łukasz Bernaciński i Jędrzej Jabłoński – poddają go wnikliwej analizie prawnej, wskazując zarówno jego mocne strony, jak i słabości.

Autorzy dostrzegają, że projekt trafnie diagnozuje kryzys polskiego wymiaru sprawiedliwości, jednak zawiera rozwiązania budzące istotne wątpliwości konstytucyjne. Szczególnie kontrowersyjny jest mechanizm wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego z mocy prawa – zdaniem autorów narusza on art. 180 Konstytucji RP, gwarantujący nieusuwalność sędziów. Projekt zawiera też liczne superflua ustawowe i wymaga gruntownej rewizji systematyki.

Czy projekt w obecnym kształcie jest w stanie uzdrowić polski wymiar sprawiedliwości? A może wymaga głębokiej przebudowy, zanim trafi pod głosowanie Sejmu? Odpowiedzi na te pytania – wraz z konkretnymi rekomendacjami dla projektodawcy – znajdują się w niniejszej opinii.

Łukasz Bernaciński - Instytut Ordo Iuris

Doktor nauk prawnych. Wiceprezes Ośrodka Analiz Prawnych, Gospodarczych i Społecznych im. Hipolita Cegielskiego, członek zarządów Fundacji Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris oraz Fundacji Centrum Wspierania Inicjatyw dla Życia i Rodziny. Zastępca redaktora naczelnego czasopisma naukowego „Kultura Prawna”. Czterokrotny stypendysta stypendium Rektora Uniwersytetu Łódzkiego. Dysertację doktorską pt. Obywatelski odpis podatkowy jako potencjalne źródło finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce. Perspektywa prawnowyznaniowa obronił z jednogłośnym wyróżnieniem. Prelegent ponad dwudziestu międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji naukowych. Autor lub współautor ponad dwudziestu publikacji naukowych, w tym trzech monografii, a także kilkunastu projektów ustaw, ponad sześćdziesięciu analiz, opinii prawnych, raportów i poradników oraz ponad pięćdziesięciu komentarzy popularnonaukowych. Absolwent programów liderskich z zakresu prawa, zarządzania oraz funkcjonowania organizacji pozarządowych. W pracy naukowo-badawczej koncentruje się na prawie wyznaniowym, prawie konstytucyjnym i prawach człowieka.

Jędrzej Jabłoński - Instytut Ordo Iuris

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego (dyplom z wyróżnieniem) i studiów podyplomowych „Polskie kadry dla UE”. Starszy analityk w Instytucie Ordo Iuris, koordynuje program „Wolność i praworządność”, w tym witrynę Obserwator Praworządności. Wcześniej pracował jako Główny Specjalista w Biurze Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców od początku działalności tego organu w 2018 roku do końca kadencji pierwszego Rzecznika. W swoich publikacjach naukowych podejmuje głównie tematykę zasady pomocniczości.

Bernaciński Ł. (red.), Jak wyjść z kryzysu praworządności. Możliwe kierunki działań i reform, Warszawa 2026, https://ordoiuris.pl/wp-content/uploads/2026/03/raport_pl.pdf.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, RPW/6078/2026, https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/Projekty/10-RPW-6078-2026/$file/10-RPW-6078-2026.pdf.

Ustawa z dnia 3 grudnia 1998 r. o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, którzy w latach 1944–1989 sprzeniewierzyli się niezawisłości sędziowskiej (Dz. U. z 1999 r. Nr 1, poz. 1 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622).

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1614).

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 2024 r. poz. 442).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2013 r., sygn. K 27/12 (Dz. U. z 2013 r. poz. 448).

Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 z późn. zm.).

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Jak cytować

Bernaciński, Łukasz i Jabłoński, J. (2026) Opinia w sprawie niektórych rozwiązań prezydenckiego projektu o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris (Raporty). doi:10.37873/89d4fq81.