W służbie chorym i potrzebującym
Poradnik dla kapelanów służby zdrowia
Pliki do pobrania
Poradnik przedstawia rolę kapelana w podmiotach leczniczych, podkreślając, że jego posługa stanowi uzupełnienie opieki medycznej poprzez wsparcie duchowe, psychologiczne i egzystencjalne pacjenta oraz jego rodziny. Kapelan pomaga w sytuacjach kryzysowych, towarzyszy chorym, wspiera personel i uczestniczy w procesie komunikowania trudnych informacji, realizując ideę caritas.
Publikacja szczegółowo omawia podstawy prawne opieki duszpasterskiej w szpitalu, wskazując, że wynika ona bezpośrednio z konstytucyjnej wolności religii oraz ustaw o prawach pacjenta. Każdy pacjent ma prawo do kontaktu z duchownym, uczestnictwa w praktykach religijnych i przyjmowania sakramentów, a szpital ma obowiązek umożliwić realizację tych praw, szczególnie w sytuacji zagrożenia życia.
Autorzy analizują również dopuszczalne ograniczenia tej posługi, podkreślając, że mogą one być wprowadzane wyłącznie na podstawie ustawy i muszą być proporcjonalne. Niedopuszczalne jest całkowite zakazywanie opieki duszpasterskiej, także w czasie epidemii, a jednocześnie należy respektować prawa pacjentów, którzy nie chcą z niej korzystać, zapewniając poszanowanie wolności sumienia wszystkich osób.
Prawnik, doktorant na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa. Czterokrotny stypendysta Rektora UŁ. W jego obszarze zainteresowań naukowych znajdują się prawo konstytucyjne i wyznaniowe. Prelegent międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji naukowych. Autor kilkunastu publikacji naukowych w tym monografii pt. „Finansowanie związków wyznaniowych ze środków publicznych w Polsce. Fundusz Kościelny”. Absolwent Programu Głównego Pracowni Liderów Prawa oraz Akademii Liderów Rzeczypospolitej. Zastępca Dyrektora Centrum Analiz Legislacyjnych Instytutu Ordo Iuris.
Doktor nauk o zdrowiu, socjolog, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego oraz pekińskiego Beijing Language and Culture University. Rozprawę doktorską obronił w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego - Państwowym Zakładzie Higieny. Doświadczenie zdobywał w Ministerstwie Zdrowia i w organizacjach pozarządowych zajmujących się szeroko pojętym obszarem zdrowia - zarówno od strony naukowej, jak i systemowej. Zawodowo zajmuje się bioetyką, socjologią zdrowia i zdrowiem publicznym. Dyrektor Centrum Nauk Społecznych i Bioetyki w Instytucie na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris.
Absolwentka studiów prawniczych na Wydziale Prawa i Administracji UWM. We wrześniu 2020 r. uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Współpracuje z organizacjami pozarządowymi i społecznymi, sporządzając opinie prawne. Zainteresowania zawodowe koncentrują się wokół prawa konstytucyjnego i gospodarczego.
Abramowicz A.M., Zasada równouprawnienia związków wyznaniowych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, „Studia z Prawa Wyznaniowego” nr 18 (2015).
Bosek L., komentarz do art. 5, [w:] Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, Warszawa 2020.
Cnota Z., komentarz do art. 5, [w:] Zasady i tryb ustalania świadczeń/roszczeń (odszkodowania i zadośćuczynienia) w przypadku zdarzeń medycznych. Komentarz, Warszawa 2016.
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus (25.01.1983), AAS 75 (1983), pars II, s. 1–317; tekst polski [w:] Kodeks Prawa Kanonicznego, przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.
Florczak-Wątor M., komentarz do art. 53, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, LEX 2019.
Garlicki L., komentarz do art. 25, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Góral Z., komentarz do art. 362, [w:] Kodeks pracy. Tom I. Komentarz do art. 1–113, red. K.W. Baran, Warszawa 2020.
Gura G., komentarz do art. 37 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, [w:] Z. Cnota, T. Grabowski, G. Gura, E. Kurowska, Zasady i tryb ustalania świadczeń/roszczeń (odszkodowania i zadośćuczynienia) w przypadku zdarzeń medycznych. Komentarz, Warszawa 2016.
Jaśkowski K., komentarz do art. 362, [w:] E. Maniewska, K. Jaśkowski, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, Gdańsk 2020.
Jachimczak J., Status kapelana w zakładach leczniczych i domach opieki społecznej, https://diecezja.waw.pl/medicina/kapelani/statuskapelana.htm, dostęp: 2 stycznia 2021.
Kaczmarczyk R., Ochrona swobody sumienia jako dobra osobistego osoby niewierzącej. Glosa do wyroku SN z dnia 20 września 2013 r., II CSK 1/13, „Państwo i Prawo” nr 3 (2017).
Karkowska D., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, Warszawa 2016.
Kodeks Etyki Lekarskiej, https://nil.org.pl/uploaded_images/1574857770_kodeks-etyki-lekarskiej.pdf, dostęp: 2 stycznia 2021.
Kodeks zawodowy pielęgniarki i położnej Rzeczypospolitej Polskiej, https://nipip.pl/prawo/samorzadowe/krajowy-zjazd-pielegniarek-i-poloznych/kodeks-etyki-zawodowej-pielegniarki-i-poloznej-rzeczypospolitej-polskiej/, dostęp: 2 stycznia 2021.
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. 1998 Nr 51, poz. 318).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284).
Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. 1991 Nr 120).
Kulig K., Porozumienie o „zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy” a essentialia negotii stosunku pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 10 (2017).
Mezglewski A., Pojęcie „duchownego” w przepisach prawa polskiego o zawieraniu małżeństwa, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2 (2001).
Mezglewski A., Nieścisłości terminologiczne w przepisach prawa polskiego o zawieraniu małżeństw wyznaniowych ze skutkami cywilnymi i ich praktyczne konsekwencje, „Ius Matrimoniale” 10/16 (2005).
Odpowiedź Rzecznika Praw Pacjenta na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 27 listopada 2020 r., znak: RzPP-DPR-WPL.0133.26.2020.UM, pismo w prywatnych zbiorach autora.
Olszówka M., komentarz do art. 25, [w:] M. Balcerzak i in., Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Olszówka M., komentarz do art. 53, [w:] M. Balcerzak i in., Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Ożóg M., Charakterystyka stosunku prawnego łączącego kapelana z podmiotem leczniczym w świetle przepisów prawa polskiego i wybranych regulacji prawa wewnętrznego Kościoła katolickiego, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 21 (2018).
Ożóg M., Postawa pracowników podmiotów leczniczych w kontekście realizacji prawa pacjenta do opieki duszpasterskiej w Polsce, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 1 (2018).
Ożóg M., Prawo pacjenta do opieki duszpasterskiej w świetle konstytucyjnej zasady równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 19 (2016).
Piechowiak M., komentarz do Preambuły, [w:] Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek.
Pieron B., Równe czy identyczne traktowanie osób duchownych w prawie polskim?, „Annales Canonici” 13 (2017).
Pindel R., Status kapelana szpitalnego diecezji bielsko-żywieckiej, http://dsz.bielsko.pl/assets/Status-Kapelana.pdf, dostęp: 2 stycznia 2021.
Piwowarska K., Piwowarski T., Metodyka postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy na podstawie Regulacji COVID-19, Warszawa 2020, SIP Legalis.
Proserpio T., Piccinelli C., Clerici C.A., Pastoral care in hospitals: a literature review, „Tumori Journal” 97/5 (2011).
Rakoczy B., Ustawa o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2008.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 60, poz. 281 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129, poz. 844 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej (Dz. U. Nr 60, poz. 281 z późn. zm.).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L Nr 119).
Strus Z., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 20.9.2013 r., „Forum Prawnicze” 5 (2013).
Szczucki K., Pielak A., komentarz do art. 36, [w:] W. Borysiak i in., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, SIP Legalis.
Szczucki K., Pielak A., komentarz do art. 37, [w:] W. Borysiak i in., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, SIP Legalis.
Szczucki K., Pielak A., komentarz do art. 38, [w:] W. Borysiak i in., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, red. L. Bosek, SIP Legalis.
Szymanek J., Wolność sumienia i wyznania w Konstytucji RP, „Przegląd Sejmowy” 2/73 (2006).
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. Nr 29, poz. 155 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 66, poz. 287 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 73, poz. 323 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 73, poz. 324 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 418 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 480 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego (Dz. U. Nr 97, poz. 479 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 482 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 251 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 252 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 253 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 254 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24, poz. 141.).
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r., Nr 52, poz. 417 z późn. zm.).
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2015 r., sygn. III KK 274/14, OSNKW 2015, Nr 9, poz. 72.
Uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 6 maja 1992 r., sygn. I KZP 1/92, Lex nr 20514.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 27 lutego 2018 r., skarga nr 66490/09, Mockute p-ko Litwie.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. III AUa 159/17, Legalis nr 1813636.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. I PK 124/05, LEX nr 214273.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. II PK 148/07, Legalis nr 135855.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2013 r., sygn. II CSK 1/13, Lex nr 1388592.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. I PKN 594/99, Legalis nr 48857.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. II PK 302/10, LEX nr 1217279.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. II PK 202/15, Legalis nr 1536716.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2013 r., sygn. II CSK 1/13, Lex nr 1388592.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. I PK 128/06, Legalis nr 78785.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. I PKN 432/99, Legalis nr 49266.
Wyrok Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 26 października 2018 r., sygn. VI P 23/18, LEX nr 2592994.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. K 3/09, OTK-A 2005, Nr 5, poz. 39.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. K 52/13, OTK-A 2014, Nr 11, poz. 118.
Wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 18 marca 2011 r., skarga nr 30814/06, Lautsi p-ko Włochom.
Pobrania
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Jak cytować
Czasopismo
„Kultura Prawna” jest interdyscyplinarnym czasopismem naukowym Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris działającym w modelu Otwartego Dostępu (Open Access).
