Constitutional standards of protection of the life of the conceived child in the Polish legal order

Marcin Olszówka; Bartosz Zalewski

doi:10.37873/er8x6g98

Konstytucyjny standard ochrony życia dziecka poczętego w polskim porządku prawnym

Marcin Olszówka

Szkoła Główna Mikołaja Kopernika

Bartosz Zalewski

Instytut Ordo Iuris

Publikacja:

Ochrona życia ludzkiego na prenatalnym etapie rozwoju: Aspekty społeczne, medyczne i prawne

Serie: Monografie naukowe

DOI: https://doi.org/10.37873/b886w187

Słowa kluczowe: ochrona życia ludzkiego, prenatalna faza rozwoju, aborcja, dziecko poczęte, prawo do życia, środki antykoncepcyjne, śmiertelność okołoporodowa matek, powikłania psychiczne po aborcji, konstytucyjne standardy ochrony życia, ustawa o planowaniu rodziny

Opublikowane: 17 czerwca 2026

Rozdział rekonstruuje konstytucyjny standard ochrony życia dziecka poczętego na podstawie art. 1, 2, 18, 30 i 38 Konstytucji RP z 1997 r., odwołując się do orzecznictwa TK, w tym wyroków z 28 maja 1997 r. (K 26/96) i 22 października 2020 r. (K 1/20), oraz literatury przedmiotu.

Obowiązek ustawodawcy zapewnienia ochrony życia dziecka poczętego wynika przede wszystkim z art. 30, nakazującego poszanowanie przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka jako źródła praw i wolności; godność przysługuje człowiekowi jako istocie o szczególnym statusie ontologicznym wynikającym z przynależności do gatunku ludzkiego. Art. 38 gwarantuje ochronę prawną życia każdej istoty ludzkiej, w tym dziecka poczętego, niezależnie od stanu zdrowia czy okoliczności poczęcia.

Pozostałe przepisy są subsydiarne: art. 1 (dobro wspólne), art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego) i art. 18 (ochrona macierzyństwa, relacji powstającej już w chwili kariogamii).

Marcin Olszówka - Szkoła Główna Mikołaja Kopernika

Doctor of Law, assistant professor at the College of Legal Sciences of the Nicolaus Copernicus University and at the Faculty of Law of the University Collegium Intermarium in Warsaw, member of the Legislative Council of the 14th term at the Prime Minister’s Office, deputy editor-in-chief of “The Legal Culture”. From 2021 to 2024, director of the Department of Constitutional and Administrative Law at the Government Legislation Center and head of the legislative application conducted by the Government Legislation Center. From 2010 to 2014, an assistant at the Department of Constitutional Law and European Studies of the Institute of Legal Sciences of the Polish Academy of Sciences. Graduate of the Faculty of Law and Administration at the University of Warsaw. Doctoral dissertation entitled Impact of the Constitution of the Republic of Poland of April 2, 1997 on the system of sources of religious law defended with distinction at the Faculty of Law and Administration of the University of Warsaw in November 2016. Author of dozens of scientific publications, mainly in the field of constitutional law, religious law and bioethics, including several monographs, articles in high-scoring scientific journals and co-author of a commentary to the Constitution of the Republic of Poland published in 2016 by the C.H. Beck Publishing House.

Bartosz Zalewski - Instytut Ordo Iuris

Doctor of legal sciences. Legal advisor. Graduate of law studies at the Faculty of Law and Administration of Maria Curie-Skłodowska University. Research and teaching fellow at the Department of Political and Legal Doctrines and Roman Law of the Maria Curie-Skłodowska University. Expert of the Ordo Iuris Institute for Legal Culture and the Cegielski Analysis
Center. Author of numerous publications on Roman law and legal history.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Jak cytować

Olszówka, M. i Zalewski, B. (2026) „Konstytucyjny standard ochrony życia dziecka poczętego w polskim porządku prawnym”, w Kwaśniewski, J. (red.) Ochrona życia ludzkiego na prenatalnym etapie rozwoju: Aspekty społeczne, medyczne i prawne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris (Monografie naukowe). doi:10.37873/b886w187.